Các phòng xét nghiệm lâm sàng phải đối mặt với một giai đoạn học tập đầy khó khăn khi hội nhập vào thế giới mới với “giấy thông hành sức khỏe” liên quan đến COVID – giấy chứng nhận kỹ thuật số hoặc giấy chứng nhận bản cứng cho phép cá nhân xuất trình bằng chứng về kết quả xét nghiệm hoặc hồ sơ tiêm chủng để đi qua địa phận biên giới, tham gia sự kiện, vào các cơ sở hoặc di chuyển khắp thế giới với sự tự do hơn so với nhiều quốc gia hiện nay.
Vậy hệ sinh thái thẻ xét nghiệm sức khỏe COVID trông như thế nào theo quan điểm của phòng xét nghiệm lâm sàng?
Giấy thông hành và chứng chỉ sức khỏe kỹ thuật số có thể xác minh
Ở một số quốc gia, kết quả xét nghiệm và hồ sơ tiêm chủng thường được in dưới dạng tài liệu bản cứng. Những tài liệu này tương đối dễ tạo và sử dụng, nhưng cũng dễ bị mất mát, gian lận và sai sót. Vì vậy, để đảm bảo giấy phép y tế chứa đựng hồ sơ chính xác và đáng tin cậy, nhiều tổ chức đang phát triển các hệ thống mã hóa hồ sơ xét nghiệm hoặc tiêm chủng và chỉ hiển thị chúng – thường bằng mã QR (Quick Response, phản hồi nhanh) – cho các bên liên quan đáng tin cậy có thể xác minh thông tin là chính xác và chưa bị thay đổi.
Những hồ sơ này, đôi khi được gọi là “thông tin xác minh”, có thể được in trên giấy hoặc lưu trữ an toàn trong ứng dụng “ví” hoặc “hộ chiếu” trên điện thoại thông minh của mỗi cá nhân. Hồ sơ sau đó có thể được truy cập và xác minh bởi các bên liên quan khác, chẳng hạn như nhân viên làm thủ tục tại khách sạn hoặc nhân viên xuất nhập cảnh tại biên giới.
Hệ sinh thái thẻ y tế COVID có nhiều lớp công nghệ. Bao gồm hàng chục ứng dụng thẻ y tế đang được xây dựng bởi các Chính phủ, NGOs (Non-Governmental Organizations, các Tổ chức phi Chính phủ), công ty công nghệ và công ty chẩn đoán trong ống nghiệm. Một số ứng dụng nổi bật nhất bao gồm CommonPass, một ứng dụng đang được Quỹ Dự án chung (TCP) triển khai, và Thẻ thông hành IATA, một sáng kiến của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA).
Những người phát triển ứng dụng dành cho người dùng cuối thường nhận được sự chú ý nhiều nhất của giới truyền thông, nhưng họ cũng được hỗ trợ bởi một loạt các tổ chức đứng đằng sau đang xây dựng các công nghệ và khuôn khổ cốt lõi giúp các ứng dụng này trở nên khả thi. Các tổ chức này bao gồm các nhà cung cấp công nghệ độc lập đang hỗ trợ các phòng thí nghiệm cấp chứng chỉ có thể xác minh cho các xét nghiệm COVID, nhưng có thể không tham gia trực tiếp vào việc phát triển ứng dụng để lưu trữ hoặc xác minh chúng.
Cấp giấy chứng nhận COVID
Tham gia vào mạng lưới này chắc chắn đi kèm với trách nhiệm. Các phòng xét nghiệm phải gánh vác thêm một số trọng trách IT (information technology, công nghệ thông tin), học các quy trình mới và đánh giá các rủi ro tiềm ẩn.
Một trong những mối quan tâm chính là việc bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu của bệnh nhân. Các phòng xét nghiệm rất lo ngại vì họ sẽ là “đơn vị cung cấp” thông tin xác thực COVID và cần đảm bảo hoạt động tuân thủ luật riêng tư địa phương khi chia sẻ thông tin này với các bên khác. Công nghệ thông minh và quản lý dữ liệu cho các quy trình COVID-19 có thể giúp hạn chế những rủi ro này.
Ví dụ, trong hệ thống CommonPass, thông tin sức khỏe cá nhân và thông tin định danh cá nhân chỉ được lưu trữ với nguồn dữ liệu gốc—phòng xét nghiệm hoặc phòng tiêm chủng—và trên điện thoại của người dùng. “Việc dữ liệu không nằm trên máy chủ hoặc được lưu vào cơ sở dữ liệu là một rào cản lớn mà chúng tôi đã vượt qua và điều này đã giúp việc áp dụng dễ dàng hơn rất nhiều”, Barbara Tannenbaum, Giám đốc Phát triển Kinh doanh tại TCP, cho biết.
Mối quan tâm thứ hai trong quy trình cấp Thẻ thông hành IATA (International Air Transport Association, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế) là xác nhận danh tính của người nhận xét nghiệm. Ứng dụng thẻ thông hành IATA (International Air Transport Association, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế) giải quyết vấn đề này bằng cách yêu cầu các phòng xét nghiệm sử dụng một ứng dụng web cho phép họ thiết lập kết nối an toàn với điện thoại di động của người nhận xét nghiệm thông qua mã QR (Quick Response, phản ứng nhanh). Sau khi phòng xét nghiệm xác nhận danh tính của người dùng, so sánh hộ chiếu vật lý của họ với danh tính kỹ thuật số mà người dùng đã thiết lập trên điện thoại khi cài đặt ứng dụng thẻ thông hành IATA (International Air Transport Association, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế), kết quả xét nghiệm sẽ được gửi đến điện thoại của họ thông qua liên kết an toàn đã được thiết lập trước đó trong phòng xét nghiệm.
Thách thức thứ ba là khả năng tương tác của các công nghệ khác nhau. Không phải tất cả các nền tảng đều áp dụng các tiêu chuẩn mở, có khả năng tương tác, mà thay vào đó tìm cách tích hợp các phòng thí nghiệm vào các mạng độc quyền khép kín. Vì vậy, quá trình này có thể mất một thời gian để giải quyết, và các phòng thí nghiệm có thể phải làm quen với hai hoặc ba phương pháp tiếp cận khác nhau, mỗi phương pháp có thể có các yêu cầu công nghệ thông tin khác nhau.
Đảm bảo sự tin tưởng vào kết quả
Về bản chất, hệ sinh thái mới này được xây dựng dựa trên lòng tin. Tất cả các bên liên quan quan tâm đến việc xác minh hồ sơ xét nghiệm hoặc vắc-xin cần đảm bảo rằng thông tin họ đang xem là chính xác và phù hợp với bất kỳ tiêu chuẩn nào họ đã đặt ra để cho phép một cá nhân được đi qua biên giới hoặc vào một cơ sở y tế.
Đối với các phòng xét nghiệm lâm sàng, sự tin tưởng đồng nghĩa với việc các bên liên quan khác trong hệ sinh thái phải tự tin xác nhận đòng ý với giấy chứng nhận COVID do họ cấp. Nếu hệ sinh thái nhỏ, việc đảm bảo sự tin tưởng trên toàn mạng lưới có thể tương đối đơn giản, nhưng nếu hệ sinh thái lớn và mang tính xuyên quốc gia, điều này có thể đặt ra những thách thức lớn về vận hành và kỹ thuật.
Một cách tiếp cận để giải quyết thách thức này là xây dựng các cơ quan đăng ký quốc tế về các phòng xét nghiệm được công nhận. Ví dụ, Mạng lưới CommonTrust do TCP và Diễn đàn Kinh tế Thế giới khởi xướng cho biết đã bổ sung 9.000 phòng xét nghiệm tại 32 quốc gia vào mạng lưới của mình, và gần 18.000 phòng xét nghiệm khác dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm nay.
Đối với Mạng lưới CommonTrust, các phòng xét nghiệm có thể hoàn thành khảo sát trên trang web của họ, trả lời các câu hỏi mà TCP xác định là cần thiết để xác thực. Các tiêu chí này bao gồm việc phòng xét nghiệm đã được công nhận hay chưa, có được phép tiêm vắc-xin hay không, có xác minh danh tính bệnh nhân tại thời điểm xét nghiệm hay không, và có thể trả kết quả xét nghiệm trong vòng chưa đầy 24 giờ hay không. Quy trình này cũng kiểm tra xem phòng xét nghiệm có sử dụng các tiêu chuẩn mở, có thể tương tác để cấp phát hay không, chẳng hạn như Khungthẻ y tế SMART.
Sau khi vượt qua quy trình thẩm định ban đầu, phòng thí nghiệm sẽ được liên hệ và hỗ trợ trong suốt quá trình tiếp nhận, cũng như giải quyết mọi lo ngại mà họ có thể gặp phải. Mạng lưới CommonTrust sau đó sẽ xác minh sự tồn tại của phòng thí nghiệm và đảm bảo họ đáp ứng tất cả các tiêu chí, bao gồm cả tiêu chuẩn ISO (International Organization for Standardization, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế). Quá trình thẩm định này bao gồm việc hợp tác với chính quyền địa phương và các bộ y tế để đối chiếu với danh sách trắng đã được chính phủ phê duyệt.
Ứng dụng thẻ thông hành IATA (International Air Transport Association, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế) cũng nằm trên nền tảng của một mạng lưới quốc tế các phòng thí nghiệm đáng tin cậy mà họ đang tích cực xây dựng. Họ cũng đang đàm phán với các cơ quan đăng ký phòng thí nghiệm quốc gia để xem liệu quy trình đăng ký có thể được thực hiện hàng loạt bằng cách kết nối trực tiếp với các cơ quan này hay không.
“Một hệ sinh thái đáng tin cậy là rất quan trọng để đảm bảo tính bảo mật và độ chính xác của thông tin y tế cho bên xác minh, bên cấp và khách du lịch.” Stacey-Ann Pearson của Affinidi, một nhà cung cấp công nghệ xác minh thông tin có trụ sở tại Singapore, cho biết. “Hiện tại, điều khả thi, có khả năng mở rộng và phần nào an toàn chính là khái niệm mạng lưới tin cậy, nơi tôi, với tư cách là bên xác minh, tin tưởng bạn, với tư cách là bên cấp, sẽ thực hiện thẩm định chuyên sâu về cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu của bạn.”
Bà nói thêm: “Tại Affinidi, chúng tôi đang hợp tác với các đối tác để mở rộng mạng lưới tin cậy này nhằm đảm bảo an toàn cho chuyến đi và điều này sẽ tiếp tục cho đến khi ngành đưa ra được phiên bản mới”.
Tương lai của Thẻ thông hành sức khỏe COVID
Đây mới chỉ là giai đoạn đầu của việc cấp giấy phép và chứng nhận sức khỏe COVID, và chắc chắn sẽ có những vấn đề phát sinh ban đầu. Một vấn đề tiềm ẩn là một số quốc gia hoặc hãng hàng không có thể chỉ công nhận xét nghiệm từ một số phòng xét nghiệm nhất định, do đó, tính chi tiết sẽ phải được tích hợp vào hệ thống.
Một vấn đề khác có thể xảy ra là hầu hết các giải pháp hiện tại không cho phép sửa đổi hoặc cập nhật kết quả xét nghiệm – chẳng hạn như nếu kết quả bị nhập sai, hoặc sau đó phát hiện ra một xét nghiệm hoặc vắc-xin cụ thể có vấn đề. Điều này có thể sẽ thay đổi, nhưng chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến các phòng xét nghiệm, những nơi có thể cần phải cập nhật hệ thống và quy trình của mình tại một thời điểm nào đó.
Các phòng thí nghiệm có thể thấy rằng việc tham gia sớm vào bối cảnh mới này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn, nhưng họ cũng cần phải sẵn sàng để thích nghi với những thay đổi có thể xảy ra khi địa hình ổn định.
