ในงาน pro-COAG ซึ่งเป็นกิจกรรมทางวิทยาศาสตร์และการศึกษาประจำปีด้านการแข็งตัวของเลือดที่สนับสนุนโดย Roche Diagnostics และจัดขึ้นครั้งล่าสุดในเดือนมีนาคม 2565 Prof นพ. Ng Heng Joo หัวหน้าและที่ปรึกษาอาวุโสของแผนกโลหิตวิทยาที่ Singapore General Hospital ได้ทบทวนสาเหตุการพัฒนาและการรักษาภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำในผู้ป่วยมะเร็งและการอักเสบ
มะเร็ง
ความถี่ของภาวะลิ่มเลือดอุดตันในผู้ป่วยมะเร็งมีการรับรองเป็นอย่างดี โดยเฉพาะภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (VTEs) ที่มีต้นกำเนิดจากภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก (DVT) ที่ขา ซึ่งคิดเป็น 0.6 ถึง 7.8% ของผู้ป่วย DVT ที่ส่วนต้นและภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดแดงมีความเสี่ยงเป็นพิเศษ เนื่องจากมีแนวโน้มที่จะกระตุ้นให้เกิดภาวะเส้นเลือดอุดตันในปอด (PE) และโรคหลอดเลือดสมองตามลำดับ ดังนั้น จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องทำความเข้าใจกลไกของการเกิดลิ่มเลือดที่เกี่ยวข้องกับภาวะมะเร็ง พร้อมกับปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์การรักษาที่ดีที่สุด
ภาวะการแข็งตัวของเลือดที่มากเกินไปซึ่งเกี่ยวข้องกับเนื้องอกเกิดจากสามกลไกที่ทำงานร่วมกัน ได้แก่ การถูกทำลายของเยื่อบุผนังหลอดเลือด กิจกรรมที่กระตุ้นการเกิดลิ่มเลือดโดยเซลล์มะเร็ง และการแสดงออกของสารกระตุ้นการแข็งตัวของเลือดจากร่างกายโฮสต์ ทั้งกลไกที่เกี่ยวข้องกับเนื้องอกและกลไกที่เกี่ยวข้องกับร่างกายโฮสต์ขึ้นอยู่กับการกระตุ้นการแข็งตัวของเลือดภายในโดยเนื้อเยื่อและปัจจัยการแข็งตัวของเลือด ซึ่งถูกแสดงออกโดยตรงหรือถูกกระตุ้นโดยเนื้องอกและเกล็ดเลือด การถูกทำลายของเยื่อบุผนังหลอดเลือดอาจเป็นผลมาจากการรักษาหรือการซึมผ่านของหลอดเลือดที่เกิดจากการอักเสบ
เป็นที่คาดการณ์ได้ว่ามะเร็งระยะลุกลามและมะเร็งของอวัยวะที่มีเส้นเลือดมาเลี้ยงสูงมีความเสี่ยงต่อภาวะลิ่มเลือดอุดตันมากที่สุด สิ่งนี้ถูกเสริมด้วยปัจจัยเสี่ยงของผู้ป่วย (เช่น อายุ) การไม่เคลื่อนไหว ภาระของโรคร่วม และคุณสมบัติที่กระตุ้นการเกิดลิ่มเลือดโดยธรรมชาติของสารเคมีบำบัด การป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตัน (โดยใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานโดยตรงและเฮปารินน้ำหนักโมเลกุลต่ำ) เป็นสิ่งที่แนะนำในผู้ป่วยมะเร็งที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและผู้ป่วยนอกที่มีความเสี่ยงสูงหรือปานกลาง โดยประเมินจากเครื่องมือ เช่น คะแนน Khorana และอนุพันธ์ [1]
การอักเสบ
แม้ว่าจะมีผลลัพธ์ที่คล้ายคลึงกัน แต่ภาวะลิ่มเลือดอุดตันทางพยาธิสภาพ ที่เกิดจากการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อการติดเชื้อหรือสิ่งกระตุ้นการอักเสบมีพื้นฐานมาจากภาวะลิ่มเลือดอุดตันทางภูมิคุ้มกันทางสรีรวิทยาที่รุนแรงเกินไป กระบวนการนี้เกี่ยวข้องกับการเพิ่มขึ้นของตัวรับอินเตอร์ลิวคินและโมเลกุลการยึดเกาะบนผนังหลอดเลือด การเกาะติดของนิวโทรฟิลกับเยื่อบุผนังหลอดเลือด การกระตุ้นของโมโนไซต์และการแสดงออกของทิชชูแฟกเตอร์ และการเริ่มต้นของกระบวนการแข็งตัวของเลือด ซึ่งส่งผลให้นิวโทรฟิลถูกกระตุ้นเพื่อสร้างข่ายดักจับนอกเซลล์ของนิวโทรฟิล (NETosis) ซึ่งเป็นพื้นฐานของการเกิดลิ่มเลือด
ในขณะที่การป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตันเป็นสิ่งที่แนะนำในกรณีของการติดเชื้อที่ทราบว่ากระตุ้นให้เกิดภาวะการแข็งตัวของเลือดที่มากเกินไป (เช่น โควิด-19) ภาวะลิ่มเลือดอุดตันจากการอักเสบไม่จำเป็นต้องตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาต้านการแข็งตัวของเลือดเสมอไป และอาจได้รับการรักษาที่ดีกว่าด้วยยาต้านการอักเสบ การถกเถียงยังคงดำเนินอยู่
Prof Ng Heng Joo, MD เป็นที่ปรึกษาอาวุโสและหัวหน้าแผนกโลหิตวิทยาที่ โรงพยาบาลกลางสิงคโปร์ (Singapore General Hospital); ศาสตราจารย์คลินิกที่ คณะแพทยศาสตร์ Duke-National University of Singapore (NUS); และอาจารย์อาวุโสที่ คณะแพทยศาสตร์ Yong Loo Lin ที่ NUS
ข้อมูลอ้างอิง:
[1] Lee, LH, et al. Front Cardiovasc Med, 2021;8:669288
