Đại dịch này vẫn đang ở trong giai đoạn mà việc nói về việc mở cửa trở lại có vẻ hơi sớm – giống như đang đùa với số phận vậy.
Nhưng không chỉ có vi-rút là đang làm trì hoãn mọi việc: còn có sự thiếu thống nhất về các tiêu chuẩn toàn cầu để ghi lại, chia sẻ và xác minh dữ liệu về tình trạng sức khỏe của một cá nhân vốn sẽ đi kèm với bất kỳ sự nới lỏng đáng kể nào về di chuyển, trong nội địa hoặc giữa các nước.
Darren Toh, CEO của AOKpass, cho biết: “Nếu bạn hỏi tôi điều này 12 tháng trước, tôi sẽ nghĩ rằng vấn đề đã được khắc phục, rằng chúng ta đã tìm ra cách để bắt đầu lại, di chuyển, quay lại làm việc, trở lại vui chơi và tổ chức các sự kiện trực tiếp.” “Nhưng chúng ta chưa làm được điều đó. Hiện nay, những gì xuất hiện là một mạng lưới nhà cung cấp rất phân tán.”
Thị trường bị phân mảnh này có lẽ cũng dễ hiểu. Trước hết, dữ liệu sức khỏe – cho dù bạn đã được tiêm vắc-xin hay chưa, bạn đã từng mắc COVID hay chưa, bạn đã được xét nghiệm hay chưa – đều liên quan đến các vấn đề nghiêm trọng về quyền riêng tư, thường được xử lý khác nhau ở các khu vực pháp lý khác nhau.
Và sau đó là các liên kết trong chuỗi, từ các phòng xét nghiệm thực hiện xét nghiệm bệnh nhân, đến các tổ chức thuộc khu vực công và tư nhân thực hiện tiêm vắc-xin, đến các nhà hàng và nơi làm việc muốn ngăn chặn sự lây lan của COVID trong cơ sở của họ, đến các hãng hàng không muốn hành khách lên và xuống máy bay nhanh chóng đồng thời đảm bảo tất cả họ đều tuân thủ các yêu cầu của quốc gia sở tại và bất kỳ điểm đến nào họ đang bay đến. Việc tìm ra giải pháp cho tất cả mọi người, ngay cả trong một quốc gia, không hề dễ dàng như vẻ bề ngoài.
Bài học từ một thành bang
Một ví dụ là Singapore. Quốc gia này đã tận dụng mối quan hệ chặt chẽ với cộng đồng công nghệ để xây dựng một hệ sinh thái mà họ hy vọng sẽ hòa nhập một cách suôn sẻ nhất có thể với các quốc gia khác và hy vọng họ có thể áp dụng.
Simon Gordon, giám đốc thương mại của Accredify có trụ sở tại Singapore, cho biết khi ông và CEO Zheng Wei Quah bắt đầu vào năm ngoái, rõ ràng là vấn đề đau đầu nhất của chính phủ là một vấn đề tương đối rõ ràng: làm thế nào để đẩy nhanh quá trình cấp giấy chứng nhận cho (chủ yếu là) công nhân xây dựng nhập cư đã nhiễm COVID nhưng không còn khả năng lây truyền bệnh.
Những người có giấy chứng nhận như vậy, được gọi là giấy chứng nhận khỏi bệnh, sau đó có thể quay lại làm việc. Simon cho biết họ đã giúp đẩy nhanh quá trình này bằng cách số hóa và tự động hóa càng nhiều quy trình càng tốt. Khi làm như vậy, họ nhận thấy một vấn đề khác: mặc dù lượng du khách thấp, các quan chức tại các trạm kiểm soát nhập cư ở Singapore vẫn phải vật lộn khi phải kiểm tra thủ công hồ sơ y tế hoặc báo cáo chẩn đoán liên quan đến COVID trên giấy.
Điều đó đã thúc đẩy họ hợp tác với GovTech, cơ quan dịch vụ kỹ thuật số của chính phủ, cùng các bên khác để giúp xây dựng HealthCerts, một tiêu chuẩn nguồn mở có thể xác minh được dành cho xét nghiệm trước khi khởi hành (PDT) và giấy chứng nhận tiêm chủng COVID-19. Vào tháng 2, chính phủ đã yêu cầu tất cả các phòng khám tại Singapore cung cấp dịch vụ PDT phải cấp chứng nhận theo định dạng HealthCerts.
Singapore đã để tất cả công nghệ cơ bản ở dạng nguồn mở và hy vọng các quốc gia khác sẽ áp dụng. Nhưng dù điều đó có xảy ra hay không thì đó cũng đã tạo nền tảng cho một hệ sinh thái gồm các đơn vị hỗ trợ. Một mặt, hơn chục công ty đang cung cấp dịch vụ cấp chứng nhận cho các phòng xét nghiệm và phòng khám, giúp họ cấp chứng nhận số tuân thủ tiêu chuẩn HealthCert hoặc cấp thay mặt họ.
Ngoài ra còn có các công ty cung cấp dịch vụ xác minh cho chính phủ, nhà cung cấp công nghệ hàng không và hãng hàng không để họ có thể dễ dàng kiểm tra tính hợp lệ của chứng nhận HealthCert thông qua mã QR.
Hệ sinh thái đã phân nhánh ở một mức độ nào đó giữa dịch vụ cấp chứng nhận và dịch vụ xác minh. Trong khi Accredify tập trung vào dịch vụ trước, một công ty khác của Singapore, Affinidi, lại tập trung vào dịch vụ sau, xây dựng cái mà họ gọi là “công cụ xác minh chung” có thể xác minh hầu hết các tiêu chuẩn về thẻ thông hành số.
Khi kết hợp lại, các dịch vụ này giải quyết phần lớn chuỗi, từ việc cấp hồ sơ xét nghiệm hoặc tiêm chủng cho đến đích cuối cùng, có thể dễ dàng xác minh và xác thực mà không ảnh hưởng đến quyền riêng tư.
Nhưng hãy mong đợi nhiều bộ phận của hệ sinh thái hơn sẽ được hình thành khi bối cảnh thay đổi. Ví dụ: có những dịch vụ cung cấp ví điện tử cho cá nhân để lưu trữ chứng nhận HealthCert của họ, cũng lại được xây dựng trên phần mềm mà chính phủ Singapore đã cung cấp ở dạng nguồn mở.
Khi mức độ sử dụng tăng lên, có khả năng sẽ có nhiều không gian hơn cần thêm lớp hoặc dịch vụ. Scott Wong, một bác sĩ lâm sàng kiêm nhà sáng tạo người Singapore, lưu ý rằng chứng chỉ sức khỏe dựa trên xét nghiệm PCR, mặc dù có độ chính xác cao nhưng có thể tốn nhiều công sức và mất hàng giờ để xử lý, điều này hạn chế giá trị ứng dụng của chúng trong một số trường hợp.
Scott cho biết câu trả lời nằm ở việc tự xét nghiệm song song bằng Xét nghiệm nhanh kháng nguyên hay ART. Dịch vụ mới nhất của ông, thông qua ứng dụng web tiến bộ có tên ART Buddy, chịu trách nhiệm thu thập kết quả của khoảng 10.000 người dùng mỗi ngày, ban đầu là cộng đồng công nhân xây dựng nước ngoài tại Singapore, những người chủ yếu sống trong ký túc xá tại các đặc khu. Ứng dụng này hiện có sẵn trên trang web của MOH dưới dạng hướng dẫn xét nghiệm ART và hiện ông đang làm việc với Lực lượng vũ trang của đất nước.
Thật vậy, trong khi phần lớn sự chú ý về hộ chiếu COVID đều tập trung vào di chuyển quốc tế, vốn vẫn liên quan đến số lượng người tương đối nhỏ, thì việc mở cửa nền kinh tế trong nước có thể là một lĩnh vực hoạt động lớn hơn. Ví dụ: Accredify cũng đã ra mắt dịch vụ giúp giải quyết một số vấn đề khó khăn trong hoạt động liên quan đến việc xét nghiệm cho hàng chục, hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn nhân viên. Những cách tiếp cận như vậy mang lại khả năng mở rộng về mặt giúp các tổ chức lớn quản lý việc xét nghiệm và xác minh kết quả, thường là trong phạm vi một quốc gia.
Nhưng làm việc xuyên biên giới đòi hỏi một phương pháp mở rộng quy mô khác. Ví dụ: AOKpass hợp tác với International SOS, một nhà cung cấp dịch vụ y tế và hậu cần quốc tế, giúp họ tiếp cận khoảng 90.000 phòng xét nghiệm được công nhận trên toàn thế giới. Khi khách hàng của International SOS cần triển khai nhân viên và phòng xét nghiệm cần hỗ trợ, AOKpass sẽ chuẩn bị cho phòng xét nghiệm và cung cấp chứng chỉ cần thiết để nhóm có thể di chuyển. Đầu tháng này, cơ quan này đã giám sát việc xét nghiệm và cấp chứng chỉ cho chuyến bay thuê nguyên chuyến chở hành khách và phi hành đoàn từ Nam Phi đến Mông Cổ thay mặt cho Rio Tinto.
Đây là những bước đầu tiên. Các quốc gia và khu vực đang đi theo những con đường khác nhau trong việc cấp và xác minh chứng chỉ và ít có dấu hiệu hợp nhất – điều mà Darren Toh của AOKpass gọi là “bữa tiệc luôn biến hóa của các phương pháp tiếp cận khác nhau, khuôn khổ kỹ thuật khác nhau và khuôn khổ hoạt động khác nhau”. Trong khi HealthCerts của Singapore sử dụng mô hình blockchain để xác minh tính toàn vẹn của chứng nhận thì Liên minh Châu Âu chẳng hạn lại sử dụng cơ sở hạ tầng khóa công khai hay PKI. Và tiêu chuẩn về quyền riêng tư của mỗi bên cũng khá khác nhau.
Thêm vào đó, một số giải pháp thẻ thông hành lớn có xu hướng tập trung vào một lĩnh vực cụ thể – chẳng hạn như di chuyển hoặc xác minh hơn là cấp chứng nhận – thì hệ sinh thái sẽ không thể tránh khỏi việc đa dạng hóa khi xuất hiện các khoảng trống và nhu cầu. Điều đó có nghĩa là một phần hoạt động kinh doanh của AOKpass là xây dựng các đường ray cho phép khả năng tương tác giữa hai hệ thống chẳng hạn.
Điều này cũng có nghĩa là trong bối cảnh liên tục thay đổi này, AOKpass cũng phải tùy chỉnh dịch vụ và sản phẩm của mình. Darren cho biết: “AOKpass trông sẽ khác ở mỗi khu vực pháp lý.” “Có thể chúng tôi có các máy chủ chỉ hoạt động tại EU cho các hoạt động tại EU và một dịch vụ có trụ sở tại Singapore tuân thủ các yêu cầu của Singapore. Vì vậy, đây là một cấp độ phức tạp khác cần thiết để mở rộng quy mô trên toàn cầu.”
Điều này có ý nghĩa gì đối với các phòng xét nghiệm lâm sàng
Điều rõ ràng là COVID sẽ không biến mất trong thời gian ngắn, nên hệ sinh thái dịch vụ xoay quanh các yêu cầu, tiêu chuẩn và sự khác biệt theo khu vực tài phán sẽ phát triển theo sự trưởng thành của lĩnh vực này. Đối với các phòng xét nghiệm, có những mặt tích cực và cả thách thức.
Sự miễn cưỡng đầu tư vào công nghệ cấp, lưu trữ và xác minh chứng chỉ sức khỏe sẽ giảm dần khi đại dịch kéo dài. Cuối cùng, mọi người đều sẽ quan tâm đến việc nhận biết và thích nghi với sự phức tạp ngày càng tăng của hoạt động di chuyển giữa các quốc gia và trong nội địa ở các giai đoạn khác nhau của đại dịch. Điều này có nghĩa là các chính phủ và tổ chức quốc tế sẽ được khuyến khích ưu tiên nhất trí về các tiêu chuẩn, chứng chỉ và quy trình.
Hệ sinh thái của các đơn vị về y tế kỹ thuật số có khả năng sẽ mở rộng và các nhà cung cấp giải pháp công nghệ sẽ nhận ra nhu cầu cần hợp tác chặt chẽ hơn với cộng đồng y tế – bao gồm cả các phòng xét nghiệm – để xây dựng các dịch vụ có tính đến phạm vi áp dụng CNTT rộng lớn này. AOKpass, thông qua quan hệ đối tác với International SOS, đã điều chỉnh các dịch vụ của mình để đáp ứng nhu cầu này và do đó có một quy trình làm việc dành cho yêu cầu rất thấp chỉ cần một ứng dụng được lưu trữ trên điện thoại thông minh.
Tương tự như vậy, Simon của Accredify cho biết dịch vụ của ông có thể tích hợp với Hệ thống quản lý thông tin phòng xét nghiệm của phòng khám hoặc nếu phòng xét nghiệm không có hệ thống đó, họ có thể tải lên cổng thông tin web của công ty. Trước đó, Accredify sẽ xây dựng các mẫu tùy theo nhu cầu khách hàng của chính phòng xét nghiệm – ví dụ như các trường dữ liệu và xét nghiệm cần thiết cho một công dân Trung Quốc đến Nhật Bản.
Sự phân mảnh thị trường này, từ các yêu cầu và tiêu chuẩn của một quốc gia, đến các giải pháp không giải quyết được toàn bộ các nhu cầu có thể có, có thể sẽ đẩy hầu hết các phòng khám vào việc hợp tác với nhà cung cấp bên ngoài để giải quyết sự phức tạp này. Rồi sẽ chỉ có những phòng xét nghiệm tiên tiến nhất mới có thể xử lý được chứ không phải phòng xét nghiệm nào cũng có thể. Đồng thời, ART Buddy của Scott Wong cũng là một viễn cảnh khả thi cho tương lai: trong đó xét nghiệm nhanh trên quy mô lớn có thể trở thành tiêu chuẩn.
