Trong số báo này của loạt bài gồm 2 phần về việc triển khai xét nghiệm chỉ số sinh học HbA1c, nhóm Lab Insights đã phỏng vấn Giáo sư Aw Tar Choon, Trưởng khoa Bệnh học Hóa học tại Bệnh viện Đa khoa Changi, Singapore. Ông là thành viên ban biên tập của một số tạp chí, bao gồm Kỷ yếu Chăm sóc Sức khỏe Singapore, Tạp chí Khoa học Y khoa Malaysia và Tạp chí về các rối loạn nội tiết và nghiên cứu hệ nội tiết. Lĩnh vực quan tâm nghiên cứu của Giáo sư Aw bao gồm các rối loạn nội tiết (bệnh tuyến giáp, đái tháo đường), các xét nghiệm miễn dịch, ung thư và các loại men tim.
Đối với phần 1 – HbA1c trong Quản lý bệnh đái tháo đường bởi Giáo sư Aw Tar Choon
Trong phần 2 của phần Hỏi & Đáp này, chúng ta sẽ xem HbA1c được triển khai xét nghiệm như thế nào trong phòng xét nghiệm.
Quy trình lấy mẫu HbA1c trong phòng xét nghiệm của ông diễn ra như thế nào?
Chúng tôi xử lý khoảng 4000 mẫu xét nghiệm HbA1c mỗi tháng, với khoảng ba phần tư lượng mẫu cần xét nghiệm đến từ các phòng khám ngoại trú. Trong ngày, tất cả các mẫu được nạp và phân tích thông qua máy cobas c513 (máy phân tích thông lượng cao), chú ý đến tốc độ và khối lượng mẫu. Ngược lại, khi số lượng xét nghiệm ít hơn sau giờ làm việc bình thường hoặc vào cuối tuần, chúng tôi có thể sử dụng máy cobas c502 (máy phân tích thông lượng thấp).
Máy phân tích cobas c513 cho chúng tôi thời gian xử lý nhanh (trung bình 17 phút), chúng tôi có thể nhanh chóng chuyển tiếp kết quả cho các đồng nghiệp tại khoa ngoại trú (ví dụ: phòng khám nội tiết hoặc đái tháo đường).
Tuy nhiên, đối với những nơi có lượng mẫu xét nghiệm thấp hơn, thiết bị POCT (Point-of-Care Testing, xét nghiệm tại chỗ) mất khoảng 8-10 phút để phân tích và mẫu được xử lý tuần tự. Do vậy, mỗi giờ có khoảng 6-7 mẫu xét nghiệm của bệnh nhân được xử lý. Hiện có một số thiết bị POCT (Point-of-Care Testing, xét nghiệm tại chỗ) được chứng nhận NGSP (National Glycohemoglobin Standardization Program, Chương trình Chuẩn hóa Quốc gia về Glycohemoglobin ) trên thị trường. Ngoài ra, ống nghiệm (EDTA) cũng được sử dụng tại khoa huyết học để đếm tế bào máu.
Ông cân nhắc những yếu tố nào khi lựa chọn xét nghiệm/kỹ thuật đánh giá HbA1c mới?Tốc độ
Lý do là việc không chắc chắn về tình trạng của bệnh nhân sẽ giảm đi nếu xét nghiệm này có kết quả và quyết định có thể được đưa ra chính xác hơn, vì vậy chúng tôi cân nhắc lựa chọn xét nghiệm nàyLoại xét nghiệm
Phương pháp này sẽ được chứng nhận bởi NGSP (National Glycohemoglobin Standardization Program, Chương trình Chuẩn hóa Quốc gia về Glycohemoglobin ). Nếu muốn sử dụng HPLC (High-performance liquid chromatography, Sắc ký lỏng hiệu năng cao), bạn chỉ có thể chẩn đoán bệnh với một biến thể nhất định S, C, D và E. Nếu có các biến thể khác, sắc ký đồ có thể hiển thị các đỉnh bất thường hoặc các đỉnh A1 và H0 lớn nếu chúng đồng thời được ly giải tại các vùng đó. Việc rút ngắn thời gian chạy HPLC (High-performance liquid chromatography, Sắc ký lỏng hiệu năng cao) để cải thiện TAT (turnaround time, thời gian xử lý xét nghiệm) sẽ phản tác dụng vì nó làm giảm khả năng tách các đỉnh và chất lượng sắc ký đồ.
Đối với xét nghiệm miễn dịch, kháng thể nhận diện các axit amin từ 4 đến 10 trên chuỗi beta và các biến thể có thể ảnh hưởng đến 4/5/6 axit amin đầu tiên tại vị trí đầu N của chuỗi beta; ước tính tốt nhất (về các biến thể không phổ biến) mà tôi nhận được từ các chuyên gia là tỷ lệ mắc bệnh là một trên 50 nghìn. Các biến thể S/C/D/E phổ biến hơn thế này.
Giá cả. Ngoại trừ (Point-of-Care Testing, xét nghiệm tại chỗ), hầu hết các xét nghiệm miễn dịch trên thị trường đều rẻ hơn HPLC (High-performance liquid chromatography, Sắc ký lỏng hiệu năng cao).
Các biến thể Hb thường “ẩn” và việc chúng xuất hiện trong sắc ký đồ HPLC (High-performance liquid chromatography, Sắc ký lỏng hiệu năng cao) có thể dẫn đến việc điều trị quá mức hoặc không đủ liều lượng cho bệnh nhân một cách nguy hiểm. Ông nghĩ gì về điều này?
Chúng ta không nên quá lo lắng về các biến thể vì chúng chỉ đáng lo ngại khi ở thể đồng hợp tử. Đồng hợp tử cũng không phổ biến, và như đã thấy trong nghiên cứu của NUH (National University of Health, Đại học Sức khỏe Quôc gia) (với tư cách là một trung tâm chuyển tuyến), tỷ lệ hiện mắc chỉ khoảng <1%. Khi nào chúng ta nghi ngờ sự hiện diện của các biến thể? Một nguyên tắc chung mà tôi tuân theo là khi A1c <4-4,5% và >14%. Việc có biến thể không nhất thiết có nghĩa là sẽ dẫn đến khả năng điều trị quá mức hoặc không đủ. Bệnh nhân có thể tự kiểm soát – chỉ số A1c đang ở mức cao hơn hay thấp hơn – phản ánh khả năng kiểm soát đường huyết kém hoặc tốt hơn.
Một số trường phái có thể yêu cầu xét nghiệm bổ sung khi có biến thể, ví dụ như sử dụng albumin glycat. Tuy nhiên, những xét nghiệm này hiện chưa có bằng chứng rõ ràng trong số tài liệu về HbA1c vì thiếu các nghiên cứu theo chiều dọc quy mô lớn như DCCT (Thử nghiệm Biến chứng và Kiểm soát Bệnh Tiểu đường, Diabetes Control and Complications Trial) hoặc UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study, Nghiên cứu về dự phòng đái tháo đường của Vương quốc Anh) và các phương pháp chưa được chuẩn hóa.
Các phòng xét nghiệm xử lý và quản lý mẫu có các biến thể Hb (Hemoglobin, Huyết sắc tố) như thế nào?
Chuyện này rất rõ ràng. Nghi ngờ phải được xác nhận bằng xét nghiệm tổng hợp chuỗi globin và các phương pháp chuyên sâu, nếu cần. Các biến thể đồng hợp tử chỉ quan trọng ở những bệnh nhân là phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, vì khi họ mang thai, em bé có thể bị thalassemia. Ngoài ra, các biến thể đồng hợp tử khá hiếm.
Đối với các biến thể dị hợp tử, tác động là tối thiểu và chúng tôi có thể nghi ngờ nếu A1c <4-4,5%/>14%, như đã nêu trước đó. Chúng tôi sẽ thêm chú thích được mã hóa vào báo cáo xét nghiệm và đề xuất xét nghiệm bổ sung nếu cần.
Khuyến cáo của ông dành cho các phòng xét nghiệm, tương tự như phòng xét nghiệm của ông đang cân nhắc kỹ thuật xét nghiệm HbA1c mới là gì?
Đối với các phòng xét nghiệm được thiết lập tương tự như chúng tôi, tôi đặc biệt khuyến nghị nên sử dụng máy phân tích nhanh và có độ chính xác cao, có thể đáp ứng khối lượng mẫu lớn và thời gian xử lý nhanh chóng. Việc khó khăn (thắt cổ chai) thực sự không phải là phần phân tích, mà là lấy máu tĩnh mạch. Nếu bạn tổ chức tốt các trạm lấy máu tại một phòng khám ngoại trú, quy trình này có thể được đơn giản hóa. Một khi đã giải quyết được vấn đề này, cần thiết phải lắp đặt một hệ thống vận chuyển mẫu nhanh từ phòng khám đến phòng xét nghiệm, chẳng hạn như ống khí nén, để hoàn thành toàn bộ quy trình thực hiện từ lúc bệnh nhân đến phân tích mẫu.
Để tìm hiểu thêm về cách phòng thí nghiệm của bạn có thể hưởng lợi từ xét nghiệm HbA1c và cách triển khai xét nghiệm này, vui lòng liên hệ với Yingli Huang, Giám đốc kinh doanh (Phòng thí nghiệm cốt lõi) tại Roche Diagnostics Châu Á Thái Bình Dương. ([email protected]).
