Đại dịch COVID-19 đã làm sáng tỏ nhiều thách thức mà hệ thống chăm sóc sức khỏe phải đối mặt, nhưng đại dịch này cũng chứng minh tầm quan trọng của y học xét nghiệm trong việc quản lý các bệnh truyền nhiễm. Bằng cách củng cố hệ thống phòng xét nghiệm lâm sàng, hiện chúng ta đang có cơ hội độc nhất để không chỉ giảm thiểu tác động của các đại dịch trong tương lai mà còn quản lý gánh nặng ngày càng tăng của các bệnh mãn tính đang khiến chi phí chăm sóc sức khỏe tăng vọt ngoài tầm kiểm soát ở khắp mọi nơi.
Đây là thông điệp chính của sách trắng mới của Project Santa Fe Foundation (PSFF), một cộng đồng phi lợi nhuận gồm các lãnh đạo phòng xét nghiệm lâm sàng đã phát động phong trào Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 (Clinical Lab 2.0) nhằm định hình tương lai của y học xét nghiệm. Trọng tâm trong tầm nhìn của họ là niềm tin rằng các phòng xét nghiệm lâm sàng có thể mang lại nhiều lợi ích hơn cho hệ thống chăm sóc sức khỏe bằng cách áp dụng dữ liệu và chuyên môn độc đáo của họ để quản lý sức khỏe cộng đồng.
Được thành lập vào năm 2016, phong trào Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 đã đóng góp rất nhiều để giúp các phòng xét nghiệm lâm sàng vượt ra ngoài mô hình “giao dịch” tiêu chuẩn chỉ xử lý mẫu và trả kết quả cho từng bệnh nhân, một phương thức tiếp cận đôi khi được gọi là Phòng xét nghiệm 1.0. Từ bệ phóng ban đầu tại Hoa Kỳ, họ đã hoạt động trên toàn cầu để phổ biến kiến thức và truyền cảm hứng cho các phòng xét nghiệm lâm sàng về các cơ hội cung cấp thông tin chuyên sâu lâm sàng chủ động, có thể thực hiện được với mục tiêu là cải thiện kết quả sức khỏe và giảm tổng chi phí.
Về mặt lý thuyết, đại dịch COVID-19 lẽ ra phải là trường hợp thử nghiệm hoàn hảo cho mô hình Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 và ở một số quốc gia, dữ liệu phòng xét nghiệm tổng hợp về COVID-19 đã được sử dụng thành công để giám sát dịch bệnh và quản lý hệ thống chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, đại dịch đã đặt ra những yêu cầu quá lớn đối với các hệ thống phòng xét nghiệm đến nỗi nhiều nỗ lực của Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 đã bị làm trật bánh bởi nhu cầu cấp thiết hiện tại: thực hiện hàng tỷ xét nghiệm phân tử, kháng nguyên và huyết thanh cho một loại vi-rút này.
Khosrow Shotorbani, Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành của PSFF và CEO của Lab 2.0 Strategic Services, một công ty tư vấn, cho biết: “Khi đại dịch xảy ra tại Hoa Kỳ, thực tế buộc chúng tôi phải tập trung vào Phòng xét nghiệm 1.0.” “Nhưng Phòng xét nghiệm 2.0 là một phần thực sự quan trọng trong công tác quản lý đại dịch và về lâu dài, sau cùng đại dịch có thể thúc đẩy việc áp dụng mô hình Phòng xét nghiệm 2.0.”
Đó là lý do tại sao sách trắng về Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 mới trích dẫn đại dịch như một động lực chính để nâng cao vai trò của phòng xét nghiệm lâm sàng trong quản lý sức khỏe dân số. Họ nhìn thấy cơ hội to lớn để tạo nên sự khác biệt trong phòng chống bệnh truyền nhiễm, đưa phòng xét nghiệm vào trung tâm của các nỗ lực về an toàn công cộng và sức khỏe dân số.
COVID-19 đã chứng minh nhu cầu cấp thiết về phương pháp tiếp cận Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 – và cũng mang đến cho các lãnh đạo phòng xét nghiệm lâm sàng cơ hội để trình bày quan điểm của mình. Mark Fung, Phó Chủ tịch Nghiên cứu (Giải phẫu bệnh và Y học Xét nghiệm) tại University of Vermont Health Network cho biết: “Một trong những mục tiêu của sáng kiến Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0 là đảm bảo các phòng xét nghiệm có một vị trí trong cấp giám đốc điều hành.” “Chắc chắn khi nói đến COVID-19, giá trị của phòng xét nghiệm trở nên rất rõ ràng.”
Sự phát triển đó đã tạo tiền đề cho việc áp dụng rộng rãi hơn khái niệm Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0. Fung cho biết: “Mối quan hệ giữa phòng xét nghiệm và ban lãnh đạo mạng lưới sức khỏe hiện đã được thiết lập và có độ tin cậy cao hơn”. Ông tin rằng cơ hội tiếp theo để chứng minh Phòng xét nghiệm 2.0 có thể làm được gì là hãy để các phòng xét nghiệm giúp giải quyết tình trạng chậm trễ đáng kể trong việc sàng lọc và quản lý bệnh mãn tính xảy ra do đại dịch.
Như đã lưu ý trong sách trắng, các phòng xét nghiệm hoạt động theo nguyên tắc Phòng xét nghiệm 2.0 có thể thúc đẩy việc xác định sớm nguy cơ mắc bệnh mãn tính ở nhóm bệnh nhân của họ và nêu bật các cơ hội can thiệp sớm. Một ví dụ mà họ trích dẫn là tiềm năng của dữ liệu phòng xét nghiệm trong việc xác định tổn thương thận cấp tính bằng cách phát hiện những thay đổi đáng kể về mặt lâm sàng trong nồng độ creatinine – ngay cả khi bệnh nhân vẫn nằm trong phạm vi thanh thải creatinine bình thường.
Các phòng xét nghiệm cũng có thể tìm cách tham gia nhiều hơn vào hoạt động xét nghiệm tại chỗ và xét nghiệm tại nhà, hai lĩnh vực có thể mở đường cho tác động lớn hơn trong cộng đồng mà họ phục vụ. Điều đó đặc biệt quan trọng trong việc giải quyết những thách thức về chăm sóc sức khỏe của dân số già hóa.
Fung cho biết: “Tỷ lệ hiện mắc của chúng ta sẽ ngày càng tăng theo thời gian.” “Một trong những mục tiêu trong sức khỏe dân số là xác định sớm những người trong giai đoạn đầu – khi chúng ta có thể sử dụng các biện pháp can thiệp rẻ hơn để giúp họ khỏe mạnh lâu hơn.”
Sách trắng lưu ý rằng các nhóm phòng xét nghiệm lâm sàng có thể thực hiện một số hành động để hướng tới mô hình Phòng xét nghiệm lâm sàng 2.0. Điều này bao gồm việc triển khai các công nghệ cho phép tạo ra dữ liệu trong thời gian thực có thể thúc đẩy hành động; thu hút sự tham gia của ban lãnh đạo của tổ chức để xác định các cơ hội mới cho phòng xét nghiệm tạo ra sự khác biệt; đầu tư vào phân tích dữ liệu; và làm việc với các đối tác chăm sóc lâm sàng để hỗ trợ các biện pháp can thiệp sớm nhằm làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.
Để tìm hiểu thêm về những cơ hội này, hãy xem bản đầy đủ của sách trắng trên trang web của Clinical Lab 2.0.
