Không có gì bí mật khi nói rằng lĩnh vực y học phòng xét nghiệm đang liên tục phát triển. Dưới áp lực không ngừng để giảm chi phí, tăng tốc độ và cải thiện chất lượng, các chuyên gia phòng xét nghiệm trên toàn thế giới cũng phải cố gắng đáp ứng mong đợi ngày càng tăng về công nghệ tự động hóa cao, cực hiệu quả trong phòng xét nghiệm. Những thách thức này hội tụ thành một vấn đề về nguồn lực và đặt ra câu hỏi về vai trò của con người so với máy móc trong tương lai của các phòng xét nghiệm y tế. Làm thế nào các phòng xét nghiệm có thể kết hợp và đạt được những tiến bộ ổn định trong công tác xét nghiệm và công nghệ khi thời gian, ngân sách và nhân sự bị hạn chế? Có thể thực hiện những gì để tạo ra loại phòng xét nghiệm tốt nhất cho tất cả các bên liên quan, cả ở hiện tại và trong tương lai? Một số chuyên gia cho rằng câu trả lời nằm ở việc đổi mới cách thức thay đổi trong y học phòng xét nghiệm — tạo ra một thế giới mà các phòng xét nghiệm thích ứng để đáp ứng các nhu cầu hiện tại và tương lai bằng cách chủ động xác định những yêu cầu đó là gì.
Hiểu rõ các thách thức để có thể tái định hình vấn đề
Khi khoa học, công nghệ, áp lực tài chính, kỳ vọng xã hội, khối lượng công việc, lực lượng lao động và môi trường làm việc phát triển, các phòng xét nghiệm phải thích ứng. Ông Nitaya Chomngam, Giám đốc quản lý tại Professional Laboratory Management Corp (PROLAB) ở Bangkok, Thái Lan cho biết: “Thách thức đối với các phòng xét nghiệm, đặc biệt là ở Thái Lan, là sự thay đổi về công nghệ cũng như các thay đổi khác, dù là con người, công nghệ hay hệ sinh thái. Trừ khi các phòng xét nghiệm thích ứng với những thay đổi, sẽ có sự gián đoạn.” Cố gắng đi trước xu hướng khi hầu hết các phòng xét nghiệm đang gặp khó khăn để theo kịp có vẻ tưởng chừng như là điều không thể. Tuy nhiên, một số thách thức trong tương lai có thể được dự đoán dựa trên các xu hướng hiện tại trong y học phòng xét nghiệm. Khoa học đang nhanh chóng có khả năng cung cấp sự chính xác hơn và khả năng y học cá thể hóa. Những thay đổi bổ sung có thể phải đối mặt với lĩnh vực này bao gồm dự đoán di truyền về rủi ro sức khỏe và kỳ vọng ngày càng tăng của công chúng về khả năng tiếp cận cực cao của kết quả và phản hồi tức thời thông qua các công cụ di động và kỹ thuật số. Chomngam chia sẻ: “[Trí tuệ nhân tạo] (AI) là không thể tránh khỏi. Điện thoại di động có thể được sử dụng cho hầu hết mọi việc. Vì vậy, trong tương lai, chúng ta cần phải điều chỉnh để cá nhân hoá hơn. Tất cả các phòng xét nghiệm cần phải điều chỉnh và thích ứng với những thay đổi. Họ cần một mô hình mới. Điều đó không dễ, nhưng cần thiết. Và chúng ta cần phải bắt đầu sớm trước khi quá muộn.” Y học xét nghiệm tương lai cũng mở ra các tùy chọn mới cho loại dữ liệu y tế khách quan sẽ được thu thập và phân tích — bao gồm cả các loại hệ thống phòng xét nghiệm hiện không được trang bị để phân tích. Giáo sư Masato Maekawa tại Khoa y học xét nghiệm và Giám đốc Phòng xét nghiệm Y học Lâm sàng tại Hamamatsu University School of Medicine ở Nhật Bản cho biết: “Tôi quan tâm [về]… làm thế nào để quản lý và sử dụng thông tin sức khỏe kỹ thuật số theo thời gian được thu thập với các cảm biến từ cơ thể sống nhằm mục đích chăm sóc sức khỏe của các cá nhân, bao gồm chẩn đoán tự động, chăm sóc từ xa, chăm sóc tại nhà, v.v. Ở đây, hồ sơ sức khỏe cá nhân cũng liên quan chặt chẽ.” Các hệ thống báo cáo phòng xét nghiệm kỹ thuật số phối hợp với hồ sơ y tế điện tử và các ứng dụng và thiết bị giám sát được cá nhân hóa cung cấp các mục tiêu hiện hữu, tiềm năng để hợp nhất khoa học phòng xét nghiệm hiện tại với tương lai của mình. Theo Giáo sư Maekawa: “Dễ dàng truyền đạt dữ liệu thì không đủ. Trừ khi các dữ liệu thu được được đảm bảo chất lượng, có thể sẽ có rắc rối hoặc các vấn đề khi chiến lược điều trị được đưa ra dựa trên dữ liệu. Đảm bảo chất lượng luôn là chủ đề quan trọng.” Việc tạo ra các dữ liệu mới về mặt lâm sàng hữu ích — cho dù đó là từ các ứng dụng y tế cá nhân, xét nghiệm di truyền chính xác hoặc thiết bị hiện đại — là một thách thức. Việc đưa ra quyết định lâm sàng phụ thuộc vào chất lượng của dữ liệu và khả năng diễn giải của dữ liệu đó đối với bác sĩ và bệnh nhân. Chomngam cho biết: “Tôi nghĩ rằng một phòng xét nghiệm tiên tiến phải điều chỉnh để thay đổi, sử dụng CNTT và sử dụng tự động hóa tiết kiệm lao động để tăng hiệu quả. Cũng đừng coi thường khía cạnh con người, bởi vì con người phải quản lý mọi thứ. Tự động hoá không phải là giải pháp cho mọi thứ.” Phòng xét nghiệm đóng vai trò tích cực trong việc lọc các dữ liệu đó để xác định và hiểu dữ liệu nào xứng đáng với hành động, và những gì chỉ là rác, sẽ làm tăng giá trị về lâu dài.
Định hình tương lai cho con người trong các phòng xét nghiệm
Khả năng dự đoán thách thức mở ra một cánh cửa cơ hội cho y học phòng xét nghiệm. Một phần của vấn đề, theo một số lãnh đạo phòng xét nghiệm, y học trong xét thí nghiệm phần lớn mang tính phản ứng, thay vì chủ động — đáp ứng nhu cầu khi chúng phát sinh, thay vì tự định hướng để giải quyết vấn đề. Những quản lý phòng xét nghiệm ngày nay có trách nhiệm xác định những nơi nào cần duy trì sự tiếp xúc của con người, bằng cách hiểu rõ nơi nào là quan trọng nhất để can thiệp. Ông Maekawa nói rằng: “Có vẻ như điều quan trọng là, trong khi công việc xét nghiệm được giao cho AI hoặc robot trong phạm vi có thể, thì đổi mới công nghệ được thúc đẩy hướng tới mục tiêu tiêu chuẩn hóa và hài hòa hóa tất cả các quy trình xét nghiệm trong phòng xét nghiệm. Nếu có thể đạt được điều đó, các kỹ thuật viên phòng xét nghiệm có thể tập trung vào loại công việc trước và sau khi xét nghiệm chỉ có thể cho con người.” Điều này liên quan đến việc củng cố vai trò của các chuyên gia phòng xét nghiệm trong các quy trình đòi hỏi nhiều ý tưởng và góc nhìn của con người. Đó là phán đoán và khả năng diễn giải mà không có máy móc nào ngày nay có thể bắt chước. Ông Mohd Jamsani Bin Mat Salleh, MD, Trưởng Khoa bệnh học hóa học tại Hospital Pulau Pinang Georgetown, Malaysia cho biết: “Chúng ta cần phải có thêm lệnh diễn giải.” Ông lập luận rằng các chuyên gia phòng xét nghiệm phải giữ quyền sở hữu vững chắc về kiểm soát chất lượng và danh tiếng phòng xét nghiệm trong một lĩnh vực thống trị công nghệ, với trách nhiệm xác định kết quả nào là hợp lệ và đáng nghi ngờ. “Chúng tôi [cần] thực hiện tất cả các cuộc điều tra và các nghiên cứu khác nhau trước khi chúng tôi công bố kết quả. Kết quả cuối cùng phải là một kết quả thực sự đáng tin cậy.” Điều chỉnh để tăng cường công nghệ thông tin (IT) trong phòng xét nghiệm là rất cần thiết. Rất may, điều này cung cấp cơ hội để cải thiện và thiết kế cách thức công nghệ có thể hoạt động cho các phòng xét nghiệm, bác sĩ lâm sàng và bệnh nhân. Bác sĩ Jamsani chia sẻ: “Tôi nghĩ điều quan trọng nhất chúng ta có thể làm là không chỉ suy nghĩ về tất cả những điều này trong khuôn khổ hẹp. Chúng ta thậm chí không cần phải nghĩ ra ngoài khuôn khổ. Nhưng chúng ta nên suy nghĩ mà không có khuôn khổ. Điều đó có nghĩa là chúng ta không chỉ nghĩ rằng ‘Đây là khuôn khổ: chúng ta nên làm việc với áp lực tài chính, với các vấn đề với lực lượng lao động.’ Thay vào đó, chúng tôi đang xem xét một số thứ có thể vượt qua vấn đề và vấn đề này. Để làm cho chúng ta trở nên hiện diện và để đảm bảo rằng bất cứ nguồn lực nào chúng ta có thể được tối ưu hóa bằng cách hợp nhất thực sự [và] hội nhập.” Các cơ hội chủ động thay đổi bao gồm mở rộng đào tạo nhân viên và tương tác giữa các chuyên gia, thực hiện các hệ thống nhắm đến các xu hướng tương lai dự đoán hướng tới y học cá nhân và truyền thông kỹ thuật số — bao gồm cả bảo mật thông tin — và khai thác công nghệ phòng xét nghiệm để tối ưu hóa mục tiêu chuẩn hóa, giảm lỗi và hiệu quả của con người. Việc thực hiện những điều chỉnh độc đáo cho môi trường thay đổi giúp giải thích lại sự xâm lấn của công nghệ vào y học phòng xét nghiệm như một thách thức mà nhân viên có thể chạy theo, thay vì rơi vào con mồi. Đó là một mô hình mới, phát triển và tái thiết kế lĩnh vực y học phòng xét nghiệm độc lập — chứ không phải là sự chống lại — áp lực ngày càng tăng đối với nó để đáp ứng mong đợi của người khác. Điều này liên quan đến việc giải quyết các vấn đề của lĩnh vực bằng các giải pháp tự tạo. Một số phòng xét nghiệm liên quan nhân viên của họ về thế hệ ý tưởng này. Thực tế mà nói, điều này có lợi cho từng phòng xét nghiệm và nhân viên cũng như cho tương lai của quản lý phòng xét nghiệm. Theo Chomngam: “Tại PROLAB, chúng tôi khuyến khích nhân viên tham gia giúp chúng tôi quản lý và giảm chi phí phòng xét nghiệm. Chúng tôi có dự án [cải tiến chất lượng liên tục] trong đó nhân viên có thể bắt đầu điều họ nghĩ sẽ làm việc. Nếu sáng kiến của họ thực sự giảm chi phí công ty, chúng tôi cung cấp một phần của điều đó lại cho họ.”
Sử dụng trong mô hình mới
Tư duy vượt ra ngoài khuôn khổ, thay vì bên trong hoặc bên ngoài của nó, có thể giúp các nhà lãnh đạo phòng xét nghiệm tiên phong xác định các giải pháp và một mô hình mới cho y học phòng xét nghiệm. Một cuộc cách mạng trong lĩnh vực này không cần phải được thúc đẩy chỉ bởi áp lực bên ngoài, nhưng thay vào đó có thể là kết quả của sự phát triển và tiến bộ nội bộ tích cực, bao gồm sự lãnh đạo tốt và làm việc theo nhóm. Theo Chomngam, “Các phòng xét nghiệm không thể chỉ ngồi im và phản ứng. Họ cần phải chủ động và tập trung nhiều hơn vào khía cạnh phòng ngừa. Ngăn chặn tư duy hạn hẹp có thể là chìa khóa mở ra cơ hội cho công nghệ trong phòng thí nghiệm — suy nghĩ về vai trò hiện tại của đối với bức tranh lớn hơn về những việc chúng ta muốn làm. Hãy nhìn xa hơn về lâu dài. Tôi tin chi phí phòng bệnh ít hơn chi phí chữa bệnh. Vậy hãy tập trung vào phòng bệnh.” Điều quan trọng là các lãnh đạo phải tự hỏi họ muốn đạt được điều gì với phòng xét nghiệm, không chỉ những gì họ cần đạt được. Nghĩ xa hơn không gian tức thời mà bạn làm việc có thể là điều cần thiết để phát minh ra các giải pháp có ý nghĩa cả bây giờ và cho các sự kiện sắp tới. Bác sĩ Jamsani cho biết: “Thay vì liên tục nói với [các quản trị viên] rằng “chúng tôi cần thêm tiền,’’ chúng tôi đang suy nghĩ một cách sáng tạo về cách chúng tôi có thể cải thiện hiệu suất của mình bằng cách sử dụng bất kỳ nguồn lực hiện có nào mà chúng tôi có. Vì vậy, đó không phải là một giới hạn cho chúng tôi, nhưng thay vào đó, đó là một kênh cho chúng tôi để làm nhiều hơn và tốt hơn.” Kiểu tư duy này rất tốt cho tương lai của y học phòng xét nghiệm, không có điểm kết thúc cho sự phát triển về tính phức tạp và giá trị đối với sức khỏe con người. Cách các lãnh đạo phòng xét nghiệm phản ứng sẽ xác định khả năng đối phó với những thách thức đi kèm với thay đổi — và tạo ra một tương lai tốt hơn cùng một lúc. Maekawa cho biết: “Những con sóng lớn sẽ nối tiếp nhau từ bây giờ. Chúng ta nên cố gắng khéo léo lướt trên những con sóng mà không bị sóng nuốt chửng và tạo ra những con sóng riêng của chúng ta.”
Những bài học chính
- Chủ động xác định các nhu cầu và thách thức dự đoán trong tương lai cho phòng xét nghiệm của bạn và nghiên cứu chúng cùng với những thách thức hiện tại. Tìm cách giải quyết cả nhu cầu hiện tại và tương lai bằng các giải pháp kết hợp, sáng tạo.
- Duy trì chú trọng của phòng xét nghiệm vào chất lượng và dịch vụ khách hàng, để tất cả những thay đổi bạn thực hiện phù hợp với các giá trị và mục đích cốt lõi của phòng xét nghiệm. Khám phá tất cả các cơ hội tiềm năng để cập nhật và thích ứng với việc chúng phục vụ tốt như thế nào trong việc đạt được các mục tiêu chính của phòng xét nghiệm.
- Tranh thủ nhân viên và đồng nghiệp để tạo ra các ý tưởng cung cấp “không có khuôn khổ” giải quyết vấn đề, và giữ cho nhân viên phòng xét nghiệm tham gia vào giáo dục, lãnh đạo, ngành công nghiệp và công nghệ. Điều này sẽ giúp phòng xét nghiệm của bạn phát triển cùng với toàn bộ lĩnh vực—đồng thời giữ chuyên môn của các thành viên trong nhóm của bạn ở tâm điểm.
