Khối phổ từ lâu đã được báo trước là một công cụ phân tích mạnh mẽ trong lĩnh vực thử nghiệm, cung cấp khả năng vô song về độ chính xác và độ chuẩn xác. Trong lịch sử, khối phổ đã được coi là một hình thức thử nghiệm thích hợp. Thông thường, xét nghiệm khối phổ chỉ được triển khai tại các viện nghiên cứu, các bệnh viện tuyến trung ương hoặc chuyên sâu; do đó, việc tiếp cận những lợi ích mà phương pháp này mang lại vẫn còn khá hạn chế.
Trong những năm gần đây, đã có một làn sóng thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi hình thức xét nghiệm chuyên biệt này sang việc áp dụng rộng rãi hơn tại các phòng xét nghiệm lâm sàng. Mặc dù đầy hứa hẹn, quá trình này đòi hỏi chuyên môn và nguồn lực. Để tìm hiểu thêm về cách một phòng xét nghiệm giải quyết thách thức này, đội ngũ Lab Insights đã trò chuyện với Bác sĩ Terumichi Nakagawa, Trưởng nhóm Hóa học Lâm sàng tại Phòng xét nghiệm Lâm sàng tại Bệnh viện Đại học Keio.
Khả năng xét nghiệm khối phổ tại Bệnh viện Đại học Keio
Khoa Khoa học Phòng thí nghiệm Lâm sàng của Bệnh viện Đại học Keio được coi là một phòng xét nghiệm tuyến trung ương với tải lượng mẫu hàng ngày từ 1.500 đến 1.700 mỗi ngày, cơ sở này đã phục vụ cư dân khu vực đại đô thị Tokyo trong nhiều thập kỷ. Phòng xét nghiệm đảm nhận việc xét nghiệm cho một số phòng ban trong bệnh viện với danh mục xét nghiệm rộng.
Ảnh: Bác sĩ Nakagawa (trái) và đồng nghiệp trong phòng xét nghiệm phổ khối tại Bệnhviện Đại học Keio
Khả năng xét nghiệm khối phổ lần đầu tiên được đưa vào phòng xét nghiệm của Bệnh viện Đại học Keio vào năm 2013, và hiện nay, Tiến sĩ Nakagawa đang là người dẫn đầu phụ trách. Ông nhớ lại niềm đam mê với khối phổ bắt đầu từ một bài giảng tại Đại học Kyorin. Những thảo luận về việc ứng dụng công nghệ này trong xét nghiệm thuốc và độc chất học đã cho thấy tiềm năng to lớn của nó. “Tôi bị ấn tượng bởi khả năng của khối phổ trong việc soi xét cụ thể từng phân tử để nhận diện đa dạng các loại chất khác nhau,” ông giải thích. Cuộc gặp gỡ đầu tiên đó đã dẫn lối ông đi sâu vào nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi công nghệ này trong môi trường lâm sàng.
Nhận biết của các bên liên quan về giá trị của xét nghiệm khối phổ
Tại cơ sở của mình, ông đã tận dụng công nghệ khối phổ để đo lường các chất chuyển hóa steroid trong nước tiểu – một khả năng phản ánh rõ nét độ chính xác và tính đặc hiệu cao của công nghệ này. Phương pháp thử nghiệm này được thành lập bởi Bác sĩ Keiko Honma của Bệnh viện Đại học Keio, biến khả năng đo phổ khối của bệnh viện thành một nguồn tài nguyên quốc gia, với các mẫu đến từ khắp Nhật Bản. Tuy nhiên, do khó khăn về tài chính, phương pháp chẩn đoán rất có giá trị này đã bị đình chỉ.
Bất chấp những thách thức về vấn đề kinh phí, sự quan tâm ngày càng lớn từ phía các bác sĩ đang tiếp tục thúc đẩy những cuộc thảo luận sâu rộng về công nghệ này. “Các bác sĩ […] đã đưa ra nhiều câu hỏi về phép đo phổ khối,” Bác sĩ Nakagawa chia sẻ. Các bác sĩ không chỉ muốn biết cách diễn giải kết quả tốt hơn, mà còn muốn khám phá tiềm năng của phép đo phổ khối trong việc hợp tác nghiên cứu với các phòng thí nghiệm lâm sàng.
Trên toàn cầu, số lượng giấy tờ nghiên cứu ngày càng tăng cho thấy giá trị của khối phổ trong việc ra quyết định lâm sàng đã thu hút sự quan tâm ngày càng nhiều. Bác sĩ Nakagawa nhận định: “Sự phổ biến ngày càng tăng của các thiết bị khối phổ cũng đang góp phần hạ thấp những rào cản đối với việc sử dụng chúng trong môi trường y tế.” Bác sĩ Nakagawa hy vọng rằng phép đo phổ khối trong thời gian gần sẽ thay đổi cách các bác sĩ tiếp cận với việc thu thập chứng cứ cho thực hành lâm sàng của họ.
Các rào cản đối với việc áp dụng rộng rãi khối phổ
Mặc dù tiềm năng của khối phổ trong các phòng xét nghiệm và thực hành lâm sàng là rất rõ ràng, nhưng việc áp dụng công nghệ này vẫn đang phải đối mặt với một số thách thức đáng kể. Theo Bác sĩ Nakagawa, các rào cản quan trọng nhất bao gồm chi phí tài chính, yêu cầu môi trường và ngoài ra là hệ thống bảo hiểm của Nhật Bản.
Một trong những thách thức trước nhất là chi phí. Vì sở hữu công nghệ hiện đại bậc nhất, việc trang bị các máy khối phổ đòi hỏi một nguồn kinh phí đầu tư vô cùng lớn. Chi phí trả trước cao này, kết hợp với sự không hiệu quả của việc xử lý khối lượng mẫu lớn, tạo ra những trở ngại về kinh tế. “Cần phải mất một thời gian dài để thu hồi chi phí của thiết bị, làm cho nó ít hấp dẫn hơn đối với các phòng thí nghiệm với những hạn chế về tài chính chặt chẽ,” Bác sĩ Nakagawa nhận xét.
Một thách thức nữa là cơ sở hạ tầng cần thiết để phù hợp với công nghệ. Máy đo khối phổ dựa trên dung môi hữu cơ, đòi hỏi hệ thống thông gió khí thải mạnh mẽ. Các phòng xét nghiệm, đặc biệt là ở các cơ sở cũ, có thể thiếu những khả năng này, làm cho việc thực hiện trở nên phức tạp về mặt hậu cần.
Thêm vào đó, việc hệ thống bảo hiểm y tế tại Nhật Bản chưa hỗ trợ chi trả cho loại xét nghiệm này càng khiến mọi thứ trở nên khó khăn hơn. Hệ thống tính điểm bảo hiểm – vốn được thiết kế để định giá các xét nghiệm – lại chưa có danh mục cho nhiều tính năng nâng cao mà khối phổ đang chiếm ưu thế, khiến việc thu hồi vốn đầu tư lại càng khó khăn hơn. Mặc dù chi phí ban đầu rất cao, song các tổ chức phải tính đến giá trị đáng kể mà những công cụ này có thể cung cấp về lâu dài. Điều quan trọng là phải nhìn nhận khoản đầu tư này không chỉ ở khía cạnh tài chính đơn thuần, mà còn là một cam kết chiến lược nhằm hỗ trợ tương lai của ngành xét nghiệm chẩn đoán và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn diện cho cộng đồng.
Chuyển đổi khối phổ thành phương pháp chẩn đoán có thể tiếp cận
Nhận ra những thách thức này, Bác sĩ Nakagawa tin rằng chìa khóa để áp dụng rộng rãi hơn phương pháp đo phổ khối nằm ở việc làm sáng tỏ công nghệ và làm cho nó thân thiện hơn với người dùng. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta cần phải xóa bỏ định kiến rằng xét nghiệm khối phổ là một thứ gì đó chỉ dành riêng cho các chuyên gia.” Hiện nay, nhiều công nghệ chẩn đoán phát triển mạnh bởi vì chúng dễ vận hành và tích hợp trơn tru vào quy trình làm việc lâm sàng. Bằng cách đơn giản hóa giao diện và vận hành các thiết bị đo phổ khối, nó sẽ trở nên dễ tiếp cận hơn cho những người không chuyên, tương tự như các công nghệ mới khác trên thị trường.
Để truyền tải giá trị của phương pháp chẩn đoán này đến các bác sĩ, Bác sĩ Nakagawa cho rằng phương pháp này được định hướng bởi ba yếu tố chính: 1) khả năng thích ứng nhanh chóng với các loại chất phân tích ngày càng đa dạng; 2) khả năng cung cấp kết quả xét nghiệm có mức độ bằng chứng cao nhờ các phép đo đặc hiệu hơn; và 3) khả năng xử lý các dấu ấn bệnh lý đang ngày càng trở nên nhỏ bé và khó đo lường.
Khối phổ đang phát triển mạnh trong các ứng dụng y học phương Tây, và Bác sĩ Nakagawa tin rằng Nhật Bản đang ở trên quỹ đạo tương tự. Nhu cầu ngày càng tăng về độ chính xác cao và phạm vi phân tích rộng hơn sẽ làm cho khối phổ trở thành một công cụ thiết yếu. “Điều quan trọng là phải đề xuất sử dụng khối phổ trong những tình huống phù hợp và cần nhìn nhận đúng giá trị độc nhất mà nó mang lại” – Ông đưa ra lời khuyên. Ông hình dung một tương lai nơi các chuyên gia chăm sóc sức khỏe đánh giá cao khả năng đặc biệt của phép đo phổ khối và có thể tự tin đề xuất việc sử dụng nó trong các kịch bản lâm sàng thích hợp.
Tiên phong khai phá con đường phía trước với công nghệ khối phổ
Hành trình kết hợp khối phổ vào các phòng thí nghiệm lâm sàng chắc chắn sẽ có những khó khăn riêng, nhưng phần thưởng là không thể phủ nhận. Không chỉ là một công cụ đo lường, khối phổ chính là cánh cửa dẫn lối đến sự chính xác cao hơn, bằng chứng xác thực hơn; đồng thời là một phương thức tiếp cận mang tính chuyển đổi cho chẩn đoán y khoa và nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.
Với tâm thế này, phòng thí nghiệm lâm sàng của Bệnh viện Đại học Keio đang thực hiện các bước tiến về tương lai, với kế hoạch tích hợp xét nghiệm khối phổ của tổ chức vào thực hành phòng thí nghiệm lâm sàng thường quy của mình.
