Các đội nhóm xét nghiệm lâm sàng trên toàn thế giới đang phải đối mặt với thách thức liên tục trong việc điều chỉnh các quy trình xét nghiệm sao cho phù hợp với mục tiêu quản lý chẩn đoán. Ý tưởng là đảm bảo mọi xét nghiệm đều cung cấp dữ liệu hữu ích để hỗ trợ chăm sóc bệnh nhân và giảm thiểu các xét nghiệm không cần thiết.
Xét nghiệm sinh học phân tử – bao gồm cả xét nghiệm tập trung tại phòng xét nghiệm và xét nghiệm tại chỗ (POC) — là một thành phần quan trọng của bất kỳ chương trình quản lý chẩn đoán nào. Điều này đặc biệt đúng đối với xét nghiệm đường hô hấp, trong đó xét nghiệm POC (Point of Care, Xét nghiệm tại chỗ) có thể giúp giảm bớt gánh nặng cho các phòng xét nghiệm của bệnh viện trong những thời điểm nhu cầu cao điểm theo mùa và cung cấp câu trả lời nhanh hơn với công nghệ dễ sử dụng cho các khoa cấp cứu.
Hiện nay, khi Tổ chức Y tế Thế giới không còn coi COVID-19 là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng quốc tế, những người đứng đầu phòng xét nghiệm lâm sàng trong các hệ thống y tế trên khắp Châu Á đang nỗ lực thiết lập các thuật toán xét nghiệm đường hô hấp mới có thể kết hợp SARS-CoV-2 vào các quy trình thường quy khi cần thiết.
Để tìm hiểu thêm về cách thức hoạt động của quy trình này trong hệ thống chăm sóc sức khỏe, Lab Insights đã trao đổi với Giáo sư Chien-Chang Lee, Giáo sư Cấp cứu y học tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan, người hiện đang phát triển các hướng dẫn mới cho xét nghiệm đường hô hấp tại các khoa cấp cứu.
Các quy trình xét nghiệm COVID-19, RSV (Respiratory Syncytial Virus, vi-rút hợp bào hô hấp) và cúm
Tại Đài Loan, khái niệm quản lý chẩn đoán rất phù hợp với hệ thống bồi hoàn chi phí điều trị độc đáo của chính phủ. Quy trình bồi hoàn bao gồm các tiêu chí rất nghiêm ngặt đối với các xét nghiệm và hình phạt tài chính đối với các bệnh viện sử dụng các xét nghiệm không đúng mục đích. Lợi ích của mỗi xét nghiệm phải được xác định rất rõ ràng để đảm bảo bác sĩ chỉ định xét nghiệm phù hợp cho từng trường hợp.
Giáo sư Lee đặt mục tiêu thiết lập các hướng dẫn cho y học xét nghiệm bằng chứng, dựa trên bằng chứng khoa học chắc chắn để lựa chọn xét nghiệm phù hợp nhất. Điều này sẽ cho phép các bác sĩ “chỉ định bất kỳ xét nghiệm nào họ muốn — miễn là họ có thể chứng minh được điều đó”, ông nói.
Đối với các trường hợp nghi ngờ nhiễm trùng đường hô hấp, Giáo sư Lee đã đánh giá nhiều quy trình khác nhau để chỉ định xét nghiệm COVID-19, vi-rút hợp bào hô hấp (RSV) và cúm. Đối với hầu hết bệnh nhân, xét nghiệm nhanh kháng nguyên kháng COVID-19 sẽ là lựa chọn đầu tiên; xét nghiệm này ít tốn kém hơn và có thể được sử dụng ở hầu hết mọi nơi. Xét nghiệm sinh học phân tử được coi là lựa chọn hàng thứ hai cho những bệnh nhân có nguy cơ cao hơn, chẳng hạn như những người có tiền sử mắc COVID-19 hoặc những người có sức khỏe kém. Việc có kết quả xét nghiệm sinh học phân tử có độ chính xác cao đối với những bệnh nhân sức đề kháng kém này là phù hợp vì giúp dễ dàng kết nối bệnh nhân với các phương pháp điều trị cần thiết. Kết quả được đưa ra nhanh chóng của các xét nghiệm sinh học phân tử cũng rất cần thiết: những bệnh nhân cần sử dụng thuốc kháng vi-rút có kết quả tốt hơn khi họ bắt đầu điều trị sớm hơn. Trong khoa cấp cứu, tốc độ và sự dễ dàng của xét nghiệm POC (Point of Care, Xét nghiệm tại chỗ) đảm bảo rằng bệnh nhân nhận được các khuyến nghị điều trị phù hợp một cách nhanh chóng.
Xét nghiệm RSV (Respiratory Syncytial Virus, vi-rút hợp bào hô hấp) cũng khác nhau tùy theo dân số. Xét nghiệm này rất phổ biến trong nhi khoa, nhưng nhận thức ngày càng tăng đã làm tăng nhu cầu xét nghiệm kể cả ở người lớn, đặc biệt là khi các bác sĩ hiện nay biết rằng RSV (Respiratory Syncytial Virus, vi-rút hợp bào hô hấp) có thể gây tử vong cho bệnh nhân cao tuổi có mắc các bệnh lý huyết học. Xét nghiệm cũng có thể giúp định hướng lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh lạm dụng kháng sinh. Giáo sư Lee cho biết hiện tại, xét nghiệm RSV (Respiratory Syncytial Virus, vi-rút hợp bào hô hấp) chưa được sử dụng thường quy ở Đài Loan, nhưng ông hy vọng sẽ thay đổi tình trạng này dựa trên tỷ lệ mắc bệnh và sự hữu ích của kết quả xét nghiệm đối với các quyết định chăm sóc lâm sàng.
Đối với xét nghiệm cúm, Giáo sư Lee chỉ ra thách thức là xét nghiệm sinh học phân tử thường tốn kém hơn so với thuốc kháng vi-rút cơ bản. Mặc dù thuốc thường có thể được kê đơn chỉ dựa trên các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng, ông nói thêm, đại dịch đã giúp các bác sĩ hiểu rõ hơn về giá trị và độ chính xác của xét nghiệm sinh học phân tử. Hiện nay, đang có xu hướng tích hợp các xét nghiệm này khi có thể để phân biệt giữa cúm và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác, từ đó có thể kê đơn điều trị phù hợp nhất.
Đánh giá chi phí…và lợi ích
Giáo sư Lee lưu ý rằng trước đây, việc chứng minh chi phí cho xét nghiệm phân tử là cần thiết đối với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi-rút ở Đài Loan rất khó khăn vì hầu hết các tác nhân gây bệnh do virus không thể điều trị bằng thuốc. Tuy nhiên, khi ngày càng có nhiều phương pháp điều trị kháng vi-rút được đưa ra thị trường, giá trị lâm sàng của xét nghiệm sẽ dễ dàng được chứng minh hơn. Ngoài ra còn có giá trị kinh tế: “Nếu bạn có thể tiết kiệm được một ngày nằm viện hoặc hai ngày dùng kháng sinh, thì chi phí dành cho xét nghiệm sinh học phân tử là hợp lý”, ông nói.
Cả giá trị lâm sàng và kinh tế sẽ là những yếu tố quan trọng trong việc thiết lập các hướng dẫn mới về xét nghiệm đường hô hấp tại Đài Loan và những nơi khác. Xét nghiệm nhanh kháng nguyên có mục tiêu rõ ràng và chi phí thấp, nhưng không phải lúc nào cũng có độ chính xác cao. Xét nghiệm hội chứng phổ rộng có thể là quá mức cần thiết đối với nhiều trường hợp bệnh nhân. Một giải pháp trung gian giữa xét nghiệm sinh học phân tử có mục tiêu—bao gồm cả các lựa chọn xét nghiệm tập trung và xét nghiệm POC (Point of Care, Xét nghiệm tại chỗ) tại khoa cấp cứu—có thể là hướng lý tưởng để đưa ra xét nghiệm hô hấp phù hợp với các mục tiêu quản lý chẩn đoán.
