Bài viết này là một phần của loạt bài về điều trị viêm gan C ở Pakistan (Chương trình xóa bỏ HCV) và các quốc gia có nguy cơ cao khác trên thế giới. Các bài viết sắp tới trong loạt bài này sẽ đề cập đến các tỉnh Sindh và Punjab của Pakistan. Cuộn xuống cuối bài viết để xem danh sách đầy đủ.
Tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, hay KPK, nằm ở vùng tây bắc Pakistan, có biên giới với Afghanistan. Giống như những nơi khác ở Pakistan – một trong những quốc gia có tỷ lệ nhiễm HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) cao nhất thế giới – hệ thống chăm sóc sức khỏe của nước này đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các tình trạng liên quan đến HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C).
KPK (Khyber Pakhtunkhwa) là tỉnh lớn thứ ba của Pakistan về cả dân số và kinh tế, mặc dù về mặt địa lý là nhỏ nhất. Nền kinh tế của nơi này đã tăng trưởng nhanh chóng trong những năm gần đây, và vào năm 2020, tỉnh đã ra mắt một hệ thống y tế miễn phí. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân trong khu vực vẫn đang phải vật lộn để có thể tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cơ bản, đặc biệt ở các khu vực nông thôn ở vùng núi này.
Giáo sư Aamir Khan, Trưởng khoa Tiêu hóa và Gan mật tại Bệnh viện Lady Reading, là một trong những chuyên gia hàng đầu trong công cuộ xóc bỏ HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C). Trong một cuộc phỏng vấn với Lab Insights, ông đã nói về những nỗ lực của mình nhằm cải thiện việc chăm sóc HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) ở KPK, bao gồm cả những bệnh nhân từ các tỉnh lân cận ở Afghanistan đang vượt biên giới qua đây để tìm kiếm phương pháp điều trị tại bệnh viện của ông ấy.
Các chương trình xóa bỏ HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) tại KPK (Khyber Pakhtunkhwa)
Mặc dù KPK (Khyber Pakhtunkhwa) có các sắc thái văn hóa xã hội độc đáo, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ lây nhiễm HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) trong khu vực này tương tự như các khu vực khác của đất nước. Bao gồm các phương pháp y học cổ truyền dựa vào tiêm tĩnh mạch cũng như việc tái sử dụng ống tiêm một cách rộng rãi. “Các chính sách liên quan đến sức khỏe và các chương trình điều trị do chính phủ tài trợ cũng có thể được thực hiện còn yếu kém dẫn đến tình hình bệnh tiếp tục trở nên tồi tệ hơn”, Giáo sư Khan nhận xét, điều này truyền cảm hứng cho ông để bắt đầu Chương trình Kiểm soát Viêm gan tại khu vực KPK (Khyber Pakhtunkhwa), cung cấp điều trị HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) miễn phí cho bệnh nhân.
Giáo sư khan cũng tham gia vào chương trình của Thủ tướng nhằm xóa bỏ bệnh viêm gan B và C. Chương trình đặt mục tiêu xóa bỏ được bệnh vào năm 2030 với mục tiêu sàng lọc tất cả dân số trưởng thành – khoảng 140 triệu người – và đảm bảo tất cả bệnh nhân được chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp. Giáo sư Khan cũng tin rằng cần phải có một cơ quan trung ương nắm quyền quyết định đưa ra các hướng dẫn và khuyến nghị nhằm đơn giản hóa lộ trình điều trị và tạo điều kiện thuận lợi cho các nỗ lực sàng lọc và điều trị hàng loạt.
Ngoài nhiệm vụ thường xuyên trong chăm sóc lâm sàng và giáo dục y khoa, kế hoạch tương lai của Giáo sư Khan bao gồm việc thành lập một cơ quan đăng ký viêm gan C cấp Quốc gia để hỗ trợ thống kê chính xác số dân nhiễm HCV ở địa phương và toàn quốc, cải thiện năng lực hành chính, hợp lý hóa việc cung cấp điều trị và thúc đẩy các nỗ lực nghiên cứu.
Cung cấp dịch vụ chăm sóc tại khu vực biên giới Afghanistan-Pakistan
Giáo sư Khan tin rằng phòng ngừa và giáo dục về HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) trong cộng đồng sẽ giúp mở đường cho việc xóa bỏ và giảm sự kỳ thị từ những người xung quanh với người mắc bệnh. Những người được chẩn đoán mắc HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) ở Pakistan thường bị cộng đồng xa lánh, thậm chí ngay cả trong chính gia đình mình, nơi họ có thể bị buộc phải sống trong những phòng riêng biệt, tách biệt với các thành viên trong gia đình. Sự thiếu hiểu biết và kỳ thị này thường khiến người dân không muốn đi xét nghiệm.
Trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh BBC nhằm nâng cao nhận thức về HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C), Giáo sư Khan đã thảo luận chi tiết về căn bệnh này và giải thích cách lây truyền cũng như cách mọi người có thể tự bảo vệ mình. Chương trình phát sóng đã dẫn đến việc nhiều bệnh nhân ở nước láng giềng Afghanistan đi nhiều dặm tìm đến bệnh viện của ông để điều trị. Ông nói: “Chúng tôi muốn cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe miễn phí cho bất kỳ ai có nhu cầu”. “Tôi không thể từ chối những bệnh nhân cần giúp đỡ từ Afghanistan.”
Trước khi dịch COVID-19 bùng phát, Giáo sư Khan nhớ có một bệnh nhân bị xơ gan đã đi bốn ngày từ một ngôi làng miền núi ở Afghanistan để đến gặp ông. Bệnh nhân được đưa đến nằm trên giường dành cho trẻ em và sau đó được chuyển lên ô tô để thực hiện hành trình đến Pakistan. Trong khi điều trị cho bệnh nhân, Giáo sư Khan biết rằng ngôi làng chỉ có một ống tiêm thủy tinh cho tất cả người dân, điều này cho thấy nhiều người dân khác tại đó cũng có khả năng bị nhiễm bệnh.
Cùng với việc thắt chặt kiểm soát biên giới do dịch COVID-19, Giáo sư Khan đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể số lượng bệnh nhân từ bên kia biên giới Afghanistan. “Tôi nghi ngờ rằng chúng tôi đang mất đi rất nhiều bệnh nhân vì họ không thể tiếp cận được với chúng tôi”, ông lo lắng. Ông lo ngại rằng nếu không có sự hỗ trợ y tế, bệnh nhân có thể sẽ phải trải qua các biện pháp y tế kém chất lượng và mất vệ sinh.
Ông giải thích: “Tình hình cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở Afghanistan hiện đang rất nghiêm trọng”. “Nếu chúng ta không tiếp cận được bệnh nhân, tình trạng của họ có thể tiến triển thành xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan.”
Giáo sư Khan tin rằng Chính phủ, NGOs (Non-governmental Organizations, các Tổ chức phi Chính phủ) và các công ty chăm sóc sức khỏe tư nhân cần tiếp tục hỗ trợ để nâng cao nhận thức về bệnh tật và điều trị trong cộng đồng. Các sáng kiến nên bao gồm đào tạo bác sĩ và nhân viên bệnh viện, tư vấn cho bệnh nhân về HCV, triển khai ống tiêm tự động vô hiệu hóa chỉ có thể sử dụng một lần, cung cấp dụng cụ phẫu thuật và nha khoa dùng một lần và thực hiện các hình phạt nghiêm khắc đối với hành vi bất hợp pháp của nha sĩ và bác sĩ không đăng ký.
Để tìm hiểu thêm về gánh nặng ngày càng tăng của HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) ở Pakistan và Châu Á Thái Bình Dương, hãy xem các nghiên cứu điển hình khác trên Lab Insights:
- Sàng lọc HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) tại Ai Cập: các yếu tố chính của một chương trình sàng lọc quốc gia thành công xóa bỏ HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C)
- tại Pakistan: hiểu biết sâu sắc từ Tiến sĩ Zaigham Abbas
- Xử lý HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) ở Punjab: các chuyên gia địa phương chia sẻ chiến lược thành công xóa bỏ
- HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) tại Sindh: hiểu biết sâu sắc từ Giáo sư Muhammad Sadik Memon và Tiến sĩ Zaigham Abbas
- Chương trình xóa bỏ HCV (Hepatitis C Virus, viêm gan virus C) cấp quốc gia của Pakistan: hiểu biết sâu sắc từ Tiến sĩ Huma Qureshi
Để tìm hiểu thêm về những thách thức lớn hơn do bệnh gan gây ra ở Châu Á Thái Bình Dương, hãy xem video này Hỏi và Đáp này cùng với Giáo sư Pierce Chow của Trung tâm Ung thư Quốc gia Singapore.
