Chương trình chấm dứt HCV cấp quốc gia của Pakistan: thông tin chuyên sâu từ Bs. Huma Qureshi

Tháng 2 3, 2022

Bài viết

Bệnh gan và HCC Xét nghiệm miễn dịch Pakistan

Chia sẻ điều này:

Bài viết này là một phần của loạt bài về công cuộc chấm dứt vi-rút viêm gan C (HCV) tại Pakistan và các quốc gia có nguy cơ cao khác trên thế giới. Các bài viết khác trong loạt bài này đề cập đến các tỉnh Punja, KPK và Sindh của Pakistan. Vui lòng cuộn xuống cuối bài viết để xem danh sách đầy đủ.

Chương trình điều trị và xét nghiệm HCV ở Pakistan

Năm 2019, Pakistan đã công bố chương trình trên toàn quốc nhằm mở rộng quy mô phòng ngừa, xét nghiệm và điều trị HCV. Với sự hỗ trợ trực tiếp của Thủ tướng nước này, chương trình này nhằm mục đích tăng cường những nỗ lực cấp tỉnh đã được thực hiện trong nhiều năm nhưng vẫn chưa có tác động đáng kể trong việc giảm thiểu những thách thức đối với tình trạng nhiễm HCV ở nước này.

Một trong những nhân vật chủ chốt trong chương trình cấp quốc gia này là Bs. Huma Qureshi, một bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa kiêm nhà nghiên cứu nổi tiếng, người đã giúp đưa thuốc kháng vi-rút tác dụng trực tiếp (DAA) vào đất nước. Bà cũng đóng góp vào việc điều trị HCV tại Pakistan và soạn các hướng dẫn xét nghiệm, đồng thời giúp xây dựng Khung chiến lược quốc gia về viêm gan. Trong cuộc phỏng vấn với Lab Insights, bà chia sẻ suy nghĩ của mình về các biện pháp thực hành tốt nhất để sàng lọc và chấm dứt bệnh trên toàn khu vực.

Động lực cho nỗ lực chấm dứt HCV ở cấp quốc gia

Chương trình chấm dứt HCV của Thủ tướng là sáng kiến kéo dài 10 năm, ban đầu dự kiến thực hiện từ năm 2020 đến năm 2030. Được xây dựng theo chương trình hai giai đoạn, mục tiêu là sàng lọc toàn bộ dân số trên năm tuổi để phát hiện HCV và điều trị cho những người dương tính với HCV.

Bs. Qureshi cho biết: “Lý do chính để tập trung vào người dân, chứ không chỉ quần thể có nguy cơ cao, là vì các yếu tố nguy cơ chính của HCV ở Pakistan – truyền máu mà không sàng lọc đúng cách, tiêm thuốc điều trị theo cách không an toàn và thiết bị y tế không được khử trùng đúng – không thường thấy ở các nơi khác trên thế giới. HCV là kẻ giết người thầm lặng, vì vậy nhìn chung, phần lớn những người bị nhiễm bệnh đều không biết mình bị nhiễm bệnh.”

Mặc dù có quy mô đầy tham vọng, chương trình của Thủ tướng không phải là nỗ lực đầu tiên nhằm kiểm soát HCV ở nước này. Trong nhiều thập kỷ, các chương trình cấp tỉnh đã giúp thiết lập các điểm giám sát có cơ sở chẩn đoán và điều trị, nhưng tác động còn hạn chế do nhiều thách thức.

Một trong những thách thức đó là khả năng tiếp cận các phương án điều trị cho bệnh nhân dương tính với HCV. Bs. Qureshi suy ngẫm: “Trong nước không có thuốc DAA và chỉ có thể lấy interferon để điều trị cho bệnh nhân HCV. Điều trị bằng interferon có tỷ lệ đáp ứng thấp, tác dụng phụ và vấn đề về đủ không gian lưu trữ trong tủ lạnh và tủ đông.” Những thách thức khác bao gồm hạn chế về nguồn tài trợ và lực lượng lao động.

Đến năm 2008, Pakistan là quốc gia có tỷ lệ hiện mắc đối với bệnh viêm gan siêu vi cao thứ hai trên thế giới. Bs. Qureshi nhớ lại: “Điều này thực sự đã mở mang tầm mắt của những người ra quyết định và họ nhận ra rằng mình cần phải hành động”. Kết quả mô hình hóa, bao gồm một số kết quả do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đề xuất, cho thấy nỗ lực chấm dứt HCV là một khoản đầu tư tốt.

Sau đó, vào năm 2010, các tỉnh của Pakistan đã có quyền tự trị, dẫn đến việc phân mảnh các nỗ lực chấm dứt HCV và thúc đẩy chính phủ xây dựng một chương trình dài hạn ở cấp quốc gia. Mục tiêu là hỗ trợ những nỗ lực của tỉnh, một phần bằng cách đạt được lợi thế kinh tế nhờ quy mô trong những vấn đề quan trọng như mua sắm số lượng lớn các công cụ chẩn đoán và phương pháp điều trị.

Đảm bảo sự thành công của chương trình

Ngay cả khi COVID-19 làm chậm trễ việc triển khai chương trình cấp quốc gia, tiếp tục là tiêu điểm chính trên các mặt báo và thu hút sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách y tế Pakistan thì tiến triển vẫn đang diễn ra. Theo Bs. Qureshi, để chương trình tiếp tục hoạt động đòi hỏi phải cam kết về tài trợ, theo dõi và đánh giá.

Bà cho biết: “Thông thường, khi mọi thứ phát triển, những sai lệch so với kế hoạch ban đầu sẽ bắt đầu xảy ra và mọi thứ có thể đi chệch hướng.” “Những trở ngại này có thể cản trở tiến độ và do đó cần phải theo dõi và đánh giá thường xuyên.”

Bs. Qureshi tin rằng sự liên kết của nhiều bên liên quan là cần thiết để duy trì đúng hướng. Bà lưu ý: “Chúng tôi đang thu hút các doanh nghiệp, đối tác, các tổ chức NGO và CSO để giúp chúng tôi nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi”.

Sự tham gia của các NGO và khu vực công là cần thiết để tiếp cận bệnh nhân ở những cộng đồng thiệt thòi và bị gạt ra ngoài lề xã hội. Ví dụ: tại tỉnh KPK, các bệnh viện ở Peshawar thường tiếp nhận bệnh nhân từ bên kia biên giới Afghanistan. Mặc dù những bệnh nhân này khó có thể bị từ chối nhưng cần phải có nhiều kế hoạch hơn để giải quyết nhu cầu của họ.

Đối với người dân Pakistan bình thường, Bs. Qureshi tin rằng sự tham gia của khu vực tư nhân có thể đặc biệt quan trọng. Bà cho biết: “Phần lớn dân số sẽ tìm đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe tư nhân.” “Vì vậy, cần phải có sự tham gia mạnh mẽ của khu vực tư nhân vì họ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến thông tin và nâng cao nhận thức.”

Đối với những bệnh nhân được chẩn đoán và được đưa vào các chương trình điều trị, bà ít quan tâm đến việc tuân thủ các phương pháp điều trị DAA, vốn tiết kiệm chi phí và hiệu quả. Bà cho biết: “Nếu có vấn đề về tuân thủ thì thường là ở những người mắc bệnh ở giai đoạn tiến triển có biến chứng.” “Nhưng tôi mong đợi tỷ lệ tuân thủ của dân số chung sẽ đạt khoảng 85%–95%.”

Bs. Qureshi kết luận: “Với việc triển khai chương trình thành công, sàng lọc và điều trị bằng DAA rộng rãi, Pakistan sẽ đạt được những bước tiến trong công cuộc chấm dứt HCV”.

Để tìm hiểu thêm về gánh nặng ngày càng gia tăng về HCV ở Pakistan và Châu Á – Thái Bình Dương, hãy xem các nghiên cứu điển hình khác trên Lab Insights:

Để tìm hiểu thêm về những thách thức rộng lớn hơn do bệnh gan gây ra ở Châu Á – Thái Bình Dương, hãy xem video Hỏi đáp với Giáo sư Pierce Chow này của National Cancer Centre Singapore.