Bài viết này là một phần của loạt bài về công cuộc chấm dứt vi-rút viêm gan C (HCV) tại Pakistan và các quốc gia có nguy cơ cao khác trên thế giới. Các bài viết khác trong loạt bài này đề cập đến các tỉnh Punjab và KPK của Pakistan. Vui lòng cuộn xuống cuối bài viết để xem danh sách đầy đủ.
HBV và HCV là mối đe dọa lớn đối với y tế công cộng ở Pakistan, ảnh hưởng đến gần 15 triệu người trên khắp cả nước. Tỉnh Sindh là một trong những nơi có tỷ lệ nhiễm HCV cao nhất thế giới và gánh chịu gánh nặng bệnh cao thứ hai về cả HBV và HCV trong số tất cả các tỉnh ở Pakistan [1].
Nằm ở góc đông nam của đất nước, tỉnh Sindh phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến HCV cho 48 triệu cư dân của mình. Giống như hầu hết các khu vực khác trong cả nước, trình độ hiểu biết thấp về sức khỏe của người dân dẫn đến những hành vi không lành mạnh, chẳng hạn như tái sử dụng kim tiêm để tiêm thuốc và khử trùng kém cho các thiết bị y tế. Tỉnh có dân số lớn thứ hai sau Punjab này cũng phải đối mặt với nhiều hạn chế về cơ sở hạ tầng, lực lượng lao động và tài chính giống như các vùng lãnh thổ lân cận. Điều này đặc biệt đúng ở các vùng nông thôn của Sindh, nơi sinh sống của gần một nửa dân số của tỉnh.
Để tìm hiểu thêm về những thách thức này và cơ hội giải quyết chúng, Lab Insights đã trao đổi với hai nhân vật nổi bật trong cuộc chiến chống lại HCV tại tỉnh Sindh: Giáo sư Muhammad Sadik Memon, Bác sĩ tư vấn kiêm Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại Asian Institute of Medical Sciences ở Hyderabad; và Tiến sĩ Zaigham Abbas, Trưởng khoa Tiêu hóa tại Ziauddin University Hospital ở Karachi.
Mở rộng khả năng tiếp cận thông qua chính sách
Cùng với chương trình cấp quốc gia của Thủ tướng hướng tới mục tiêu của WHO là chấm dứt HCV tại Pakistan trước năm 2030, tỉnh Sindh đã triển khai Chương trình Phòng ngừa và Kiểm soát Viêm gan, hướng tới mục tiêu một Sindh không còn bệnh viêm gan.
Trong những nỗ lực để đạt được mục tiêu này, 48 điểm giám sát đã được thiết lập trên toàn tỉnh. Mỗi điểm đều có một nhóm bao gồm nhân viên y tế, y tá, người xử lý dữ liệu, kỹ thuật viên phòng xét nghiệm và nhân viên hỗ trợ. Các điểm này cung cấp nhiều nguồn lực miễn phí, bao gồm xét nghiệm sàng lọc HCV, chủng ngừa HBV và điều trị cả HCV và HBV. Sindh có các phòng xét nghiệm tập trung để xét nghiệm PCR và các lựa chọn hậu cần đầy đủ để vận chuyển mẫu từ các trung tâm thu thập ở vùng nông thôn; tuy nhiên, cần nhiều kỹ thuật viên hơn để thực hiện xét nghiệm PCR.
Mặc dù có các chương trình cấp quốc gia và cấp khu vực mạnh mẽ nhằm chấm dứt HCV nhưng các chuyên gia đều đồng ý rằng cần phải tiếp cận nhiều hơn ở các vùng nông thôn. “Chúng ta cần xét nghiệm toàn bộ cộng đồng cùng một lúc và sau đó tiêm vắc-xin cho họ”, Giáo sư Memon phát biểu. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều khoảng trống, đặc biệt là trong nỗ lực sàng lọc HCV. Tiến sĩ Abbas cho biết: “Chúng ta thực sự không thể tìm thấy hàng triệu người còn thiếu – những người là nguồn lây truyền bệnh”.
Một phần của vấn đề là các cơ quan y tế có những ưu tiên khác, chẳng hạn như chống lại các bệnh truyền nhiễm khác như COVID-19, bại liệt và sốt rét. Tiến sĩ Abbas kêu gọi: “Chúng ta cần tiếp tục gây sức ép với chính phủ để các chính trị gia nhận thức được mức độ nghiêm trọng của tình hình.” “Chúng ta không nên nản lòng nếu ban đầu không nhận được phản ứng phù hợp.”
Quy trình sàng lọc và điều trị HCV tại Sindh
Giáo sư Memon giải thích rằng khi bệnh nhân có kết quả xét nghiệm dương tính với HCV, trước tiên họ sẽ được khuyến khích tiêm vắc-xin phòng ngừa HBV. Sau đó, xét nghiệm PCR được thực hiện thêm để xác nhận sự hiện diện của HCV và xét nghiệm que thử dòng chảy bên (LFD) và siêu âm được áp dụng để loại trừ bệnh xơ gan. Nếu bệnh nhân được phát hiện mắc bệnh xơ gan, họ sẽ được theo dõi qua điện thoại sáu tháng một lần và được khuyến khích thực hiện đánh giá bằng siêu âm và nội soi khi cần thiết. Giáo sư Memon cũng lưu ý rằng y tá có thể được đào tạo để giúp quản lý những bệnh nhân mắc HCV không bị xơ gan, và điều này có thể giảm bớt gánh nặng cho các bác sĩ.
Xét nghiệm PCR ở Pakistan có thể tốn kém và nhiều bệnh nhân làm xét nghiệm này phải thực hiện ở nơi riêng tư. Tuy nhiên, việc điều trị bằng thuốc kháng vi-rút tác dụng trực tiếp (DAA) được chính phủ cung cấp miễn phí. Ngoài ra, bệnh viện của Giáo sư Memon còn có thể cung cấp ba tháng điều trị miễn phí bằng DAA. Sau khi điều trị cho bệnh nhân, ông giải thích rằng họ sẽ được theo dõi bằng các xét nghiệm PCR và LFD thêm sau sáu tháng hoặc được giới thiệu đến bác sĩ địa phương để tiếp tục điều trị và theo dõi.
Để tăng cường các dịch vụ sàng lọc và điều trị HCV tại Sindh, Giáo sư Memon lưu ý rằng việc nâng cao nhận thức của cả nhân viên chăm sóc sức khỏe và người dân là rất quan trọng. Song song với đó, điều quan trọng là phải gây sức ép lên chính phủ và nêu bật mức độ nghiêm trọng của tình hình. Sự hỗ trợ của chính phủ sẽ là chìa khóa để tăng cường năng lực chăm sóc sức khỏe, tiến hành sàng lọc hàng loạt và cung cấp dịch vụ điều trị và tiêm chủng HBV.
Để tìm hiểu thêm về gánh nặng ngày càng gia tăng về HCV ở Pakistan và Châu Á – Thái Bình Dương, hãy xem các nghiên cứu điển hình khác trên Lab Insights:
- Sàng lọc HCV ở Ai Cập: các yếu tố chính của một chương trình sàng lọc cấp quốc gia thành công
- Chấm dứt HCV ở Pakistan: thông tin chuyên sâu từ Tiến sĩ Zaigham Abbas
- Chấm dứt HCV ở miền Bắc Pakistan: Theo Giáo sư Aamir Khan về việc điều trị bệnh nhân ở tỉnh KPK và vùng biên giới Afghanistan
- Giải quyết HCV ở Punjab: các chuyên gia địa phương chia sẻ chiến lược để thành công
- Chương trình chấm dứt HCV cấp quốc gia của Pakistan: thông tin chuyên sâu từ Bs. Huma Qureshi
Để tìm hiểu thêm về những thách thức rộng lớn hơn do bệnh gan gây ra ở Châu Á – Thái Bình Dương, hãy xem video Hỏi đáp với Giáo sư Pierce Chow này của National Cancer Centre Singapore.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://phrc.org.pk/assets/sindh-hepatitis-action-plan-final-version.pdf
